BRAZIL – Brazil đã khẳng định vị thế là một “cường quốc xanh” trong lĩnh vực năng lượng tái tạo, kinh tế tuần hoàn và nhiên liệu carbon thấp. Với mức tăng trưởng tổng sản phẩm quốc nội (GDP – gross domestic product growth rate) cao đạt 3,4% vào năm 2024, Brazil tiếp tục duy trì vị thế nền kinh tế lớn nhất châu Mỹ Latin và là một trong 10 nền kinh tế hàng đầu thế giới. Quốc gia này nổi bật nhờ những nỗ lực đổi mới sáng tạo bền vững, vai trò dẫn dắt trong cuộc chiến chống biến đổi khí hậu và khả năng thu hút mạnh mẽ các nguồn vốn đầu tư chiến lược vào lĩnh vực năng lượng sạch.

Hiện tại, cơ cấu năng lượng của Brazil là một chuẩn mực toàn cầu. Theo bảng cân đối năng lượng quốc gia (BEN) (*) năm 2025, hơn 88% sản lượng điện năng trong năm 2024 của Brazil đến từ các nguồn năng lượng tái tạo, một con số vượt xa mức trung bình toàn cầu. Thành tựu này là kết quả của việc kết hợp tối ưu giữa thủy điện, điện mặt trời, điện gió và năng lượng sinh khối, đặc biệt là thế mạnh từ cây mía và ethanol. Dữ liệu từ chính phủ Brazil cho thấy, tính đến năm 2025, tổng sản lượng điện mặt trời và điện gió đã chiếm đến 34% cơ cấu điện quốc gia, đánh dấu một cột mốc quan trọng trong nỗ lực đa dạng hóa nguồn cung. Những số liệu này thể hiện một lịch sử phát triển ổn định và đáng tin cậy của Brazil: kể từ năm 2004, tỷ trọng năng lượng tái tạo trong ngành điện luôn cao hơn mức 70%, đưa quốc gia này vào nhóm những nền kinh tế dẫn đầu thế giới về năng lượng sạch.
(*) Bảng cân đối năng lượng quốc gia (BEN – national energy balance): là một báo cáo thống kê tổng hợp và chi tiết về toàn bộ vòng đời của năng lượng trong một quốc gia trong một khoảng thời gian nhất định (thường là 1 năm). Nó đóng vai trò như một “bản báo cáo tài chính” nhưng thay vì tiền, đơn vị tính ở đây là năng lượng (thường quy đổi về toe – tấn dầu tương đương hoặc Joules). 

Trong lĩnh vực công nghiệp, theo bảng cân đối BEN 2025, 64,4% tổng năng lượng tiêu thụ đến từ các nguồn tái tạo, được hỗ trợ bởi nguồn năng lượng sạch (88,2%), bã mía đường và các nguồn sinh khối khác. Những dự án lớn mang tính cấu trúc (structural projects) (*) đã hiện thực hóa tiến trình chuyển đổi năng lượng này.
(*) Các dự án mang tính cấu trúc: đây không phải là những dự án nhỏ lẻ hay tạm thời. Trong kinh tế, “dự án cấu trúc” là những dự án lớn, có khả năng thay đổi căn bản diện mạo hoặc nền tảng của một ngành hay một quốc gia (ví dụ: xây dựng hệ thống lưới điện thông minh toàn quốc, phát triển hạ tầng cảng biển chiến lược).

Trang trại điện gió Rio do Vento, tại bang Rio Grande do Norte (phía đông bắc Brazil), là một trong những dự án điện gió lớn nhất châu Mỹ Latinh, với công suất lắp đặt 1,2 GW. Do tập đoàn Casa dos Ventos phát triển, dự án tích hợp hàng trăm tuabin gió và tạo ra đủ điện năng để cung cấp cho hàng triệu hộ gia đình. Bên cạnh việc thúc đẩy ngành sản xuất năng lượng sạch, trang trại điện gió này còn góp phần phát triển trong khu vực, đào tạo nguồn nhân lực và mở ra các cơ hội mới cho chuỗi sản xuất thiết bị và dịch vụ điện gió trong nước.

Trong phân khúc năng lượng sinh học, nhà máy ethanol thế hệ thứ hai (*) của tập đoàn Raízen tại thành phố Piracicaba (bang São Paulo), là một dấu mốc mang tầm vóc quốc tế về đổi mới công nghiệp. Với công suất 82 triệu lít mỗi năm, nhà máy này sử dụng bã mía và rơm rạ làm nguyên liệu, qua đó tăng sản lượng ethanol lên đến 50% mà không cần mở rộng diện tích canh tác. Công nghệ được phát triển tại Brazil đã đưa quốc gia này lên vị thế tiên phong trong lĩnh vực sản xuất nhiên liệu sinh học bền vững, đóng góp tích cực cho quá trình khử carbon của lĩnh vực giao thông vận tải và đa dạng hóa cơ cấu năng lượng.
(*) Nhà máy ethanol thế hệ thứ hai (2G – second-generation): khác với ethanol thế hệ thứ nhất (1G) được sản xuất trực tiếp từ thực phẩm (như nước ép mía hoặc bắp), ethanol 2G được sản xuất từ phế phẩm nông nghiệp (như bã mía và rơm rạ).

Trung tâm Hydro Pecém (Pecém Hydrogen Hub), tại bang Ceará (phía đông bắc Brazil), đang củng cố vai trò dẫn đầu trong lĩnh vực sản xuất hydro bền vững, với tổng vốn đầu tư dự kiến vượt 30 tỷ USD. Dự án quy tụ các doanh nghiệp trong và ngoài nước, hình thành một hệ sinh thái tập trung vào sản xuất, lưu trữ và xuất khẩu hydro cùng các sản phẩm dẫn xuất (1), đồng thời tích hợp cảng Pecém (port of Pecém) vào các hành lang xanh (2) kết nối châu Nam Mỹ với châu Âu.
(1) Sản phẩm dẫn xuất: hydro xanh (H2) ở dạng khí rất nhẹ, cồng kềnh và khó vận chuyển đi xa (ví dụ từ Brazil sang châu Âu). Vì vậy, người ta chuyển hóa nó thành các chất khác dễ bảo quản và vận chuyển hơn, đó là các dẫn xuất, như: Amoniac xanh là dẫn xuất phổ biến nhất, dùng làm phân bón hoặc nhiên liệu tàu biển; Methanol xanh, dùng trong công nghiệp hóa chất; Nhiên liệu tổng hợp, xăng hoặc dầu hỏa nhân tạo dùng cho máy bay.
(2) Hành lang xanh (green corridor): là một tuyến đường vận chuyển thương mại giữa các cụm cảng chiến lược (ví dụ: từ cảng Pecém ở Brazil đến cảng Rotterdam ở Hà Lan) nơi các tàu thuyền sử dụng nhiên liệu sạch thay vì dầu diesel truyền thống. Các tàu chạy trên tuyến đường này sử dụng các dẫn xuất của hydro (như amoniac xanh, methanol xanh).
Ngoài ra, hạ tầng tại cả hai cảng cần trang bị các hệ thống như:
– Cảng xuất (Pecém), có nhà máy sản xuất và trạm nạp nhiên liệu xanh cho tàu.
– Cảng nhập (Rotterdam), có hạ tầng tiếp nhận, lưu trữ và mạng lưới phân phối các nhiên liệu này vào sâu trong lục địa châu Âu.

Các doanh nghiệp như WEG, Natura và Suzano cũng đang mở rộng vị thế tiên phong của Brazil trong các giải pháp bền vững và đổi mới công nghệ. Tập đoàn WEG giữ vai trò chủ đạo trong việc phát triển động cơ điện hiệu suất cao cũng như các hệ thống phát điện từ năng lượng mặt trời và năng lượng gió. Tập đoàn Natura củng cố các mô hình kinh tế sinh học và thực hành truy xuất nguồn gốc trong chuỗi cung ứng tại khu vực rừng mưa nhiệt đới Amazon. Tập đoàn Suzano đầu tư vào các sản phẩm sinh học dựa trên tài nguyên rừng và các quy trình công nghiệp có mức phát thải thấp.

Theo bảng cân đối BEN 2025, lĩnh vực năng lượng chỉ chiếm 20% tổng lượng phát thải CO2 của Brazil, một sự tương phản rõ rệt so với mức trung bình toàn cầu là 76%.

Ông Jorge Viana, Chủ tịch Cơ quan xúc tiến thương mại và đầu tư Brazil (ApexBrasil), chia sẻ: “Brazil hội tụ đầy đủ các điều kiện tiên quyết để dẫn dắt tiến trình chuyển dịch năng lượng trên quy mô toàn cầu. Là quốc gia tiên phong trong lĩnh vực sản xuất năng lượng sạch với cơ cấu năng lượng tái tạo thuộc hàng cao nhất thế giới, chúng tôi là sự kết hợp hài hòa giữa đổi mới sáng tạo, đa dạng sinh học và trách nhiệm với môi trường. Cơ quan ApexBrasil đã và đang nỗ lực chuyển hóa tiềm năng này thành những cơ hội đầu tư thực tiễn, định vị Brazil là một cường quốc xanh bền vững, chiến lược và đáng tin cậy. Việc trở thành quốc gia đối tác (partner country) tại hội chợ thương mại Hannover Messe 2026 chính là minh chứng rõ nét cho những nỗ lực này.” 

Các sáng kiến chính phủ về việc thúc đẩy chuyển đổi năng lượng
Dưới sự lãnh đạo của Tổng thống Luiz Inácio Lula da Silva, chính phủ liên bang Brazil đã triển khai một loạt các chương trình chiến lược nhằm thúc đẩy lĩnh vực này. Trong số đó, chương trình tăng tốc tăng trưởng mới (Novo PAC – New growth acceleration programme): tính đến tháng 4 năm 2025, chương trình đã bổ sung thêm 11,8 GW vào hệ thống lưới điện quốc gia. Đây là kết quả của nguồn vốn đầu tư vượt mức, gần 13 tỷ Euro, vào hơn 280 dự án điện mặt trời và điện gió. Các khoản đầu tư này không chỉ dừng lại ở việc tạo ra nguồn điện, mà còn đóng góp quan trọng vào việc tạo việc làm, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và đưa các doanh nghiệp nội địa tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị chuyển đổi năng lượng toàn cầu.

Kế hoạch khoáng sản quốc gia (PNPM – National mineral policy plan) cũng đóng vai trò quan trọng trong chiến lược chuyển đổi năng lượng này. Kế hoạch định hướng việc khai thác và sử dụng bền vững các nguồn tài nguyên khoáng sản, khẳng định vị thế của Brazil là quốc gia cung cấp đáng tin cậy các khoáng sản thiết yếu cho công nghệ sạch như: lithium, niken, graphite và đất hiếm. Được hoạch định với tầm nhìn đến năm 2050, kế hoạch này đưa ra các biện pháp để mở rộng sản xuất có trách nhiệm, thu hút đầu tư vào khai thác khoáng sản ít gây ảnh hưởng đến môi trường và thúc đẩy công nghiệp hóa các nguyên liệu đầu vào chiến lược này. Sáng kiến ​​này nhằm mục đích củng cố vị thế của Brazil như một nhân tố chủ chốt trong chuỗi giá trị chuyển đổi năng lượng toàn cầu, phù hợp với các tiêu chuẩn của thỏa thuận xanh châu Âu (European green deal) và chiến lược cửa ngõ toàn cầu (Global gateway), từ đó tăng cường tính bổ trợ giữa nền kinh tế Brazil và châu Âu.

Trong lĩnh vực nhiên liệu carbon thấp, Brazil đã khai trương nhà máy sản xuất ethanol thế hệ thứ hai lớn nhất thế giới, với công suất thiết kế lên đến 82 triệu lít/ năm. Song song đó, chính phủ Brazil xúc tiến triển khai chương trình nhiên liệu hàng không bền vững quốc gia (ProBioQAV – National sustainable aviation fuel programme) vào năm 2027. Chương trình này sẽ thiết lập các mục tiêu bắt buộc về việc cắt giảm phát thải cho ngành hàng không, đồng thời thúc đẩy mạnh mẽ việc sản xuất nhiên liệu hàng không bền vững (SAF – sustainable aviation fuel) (*).
(*) Nhiên liệu hàng không bền vững: là loại nhiên liệu thay thế cho xăng máy bay truyền thống (Jet A/Jet A-1), được sản xuất từ các nguồn nguyên liệu tái tạo thay vì dầu mỏ. Đây được xem là “chìa khóa vàng” để ngành hàng không đạt mục tiêu phát thải ròng bằng 0 (net zero) vào năm 2050.

Với nguồn tài nguyên thiên nhiên trù phú, năng lực công nghệ ngày càng nâng cao cùng với hệ thống chính sách công nhất quán (*), Brazil đang khẳng định vị thế là một đồng minh đáng tin cậy trong tiến trình xây dựng một nền kinh tế toàn cầu sạch hơn, đổi mới hơn và bền vững hơn.
(*) Các chính sách công nhất quán (consistent public policies): đây là điểm rất quan trọng đối với các nhà đầu tư. Nó ám chỉ các kế hoạch dài hạn như bảng cân đối năng lượng (BEN) hay kế hoạch khoáng sản quốc gia (PNPM) sẽ không bị thay đổi một cách tùy tiện theo nhiệm kỳ chính trị, tạo ra sự ổn định.

Để xem các tin bài khác về “Năng lượng sạch”, vui lòng nhấn vào đây.

 

Nguồn: Hannover Messe