PHẦN LAN – Phần Lan đã đạt được những tiến triển trong dự án thay thế tàu phá băng lâu đời nhất thế giới vẫn còn đang hoạt động. Các thông báo cho thấy dự án đã thống nhất được ý tưởng thiết kế cho một tàu mới, có khả năng vận hành tối ưu trong điều kiện băng giá đặc thù và vùng nước mở (open water) (*) tại biển Bothnia cũng như vịnh Phần Lan (Gulf of Finland). (*) Vùng nước mở: là những vùng biển không có băng che phủ hoặc chỉ có những mảng băng rất thưa thớt không gây cản trở giao thông.
Được đóng vào năm 1954, tàu Voima đã mở đường cho các tàu phá băng hiện đại và hiện vẫn đang hoạt động tại Phần Lan (thuộc công ty Arctia)
Cục hạ tầng giao thông Phần Lan (FTIA – Finnish transport infrastructure agency) đã thống nhất thiết kế cho tàu phá băng mới nhằm thay thế tàu Voima 70 năm tuổi. Được đóng từ năm 1954, tàu Voima giữ kỷ lục là tàu phá băng lâu đời nhất thế giới vẫn còn hoạt động. Tàu vẫn đóng vai trò huyết mạch trong đội tàu quốc gia; vào cuối tháng 12/2025, công ty vận hành Arctia cho biết tàu Voima đã rời cảng Katajanokka, thành phố Helsinki (Phần Lan), trở thành tàu phá băng đầu tiên của mùa đông năm 2026 lên đường tới vịnh Bothnia để hỗ trợ lưu thông tàu thương mại tại các khu vực Tornio, Kemi và Oulu.
Tàu Voima được ghi nhận là động lực thúc đẩy ngành đóng tàu của Phần Lan vươn lên vị trí dẫn đầu thế giới về thiết kế và xây dựng tàu phá băng, đồng thời là tàu đầu tiên trên thế giới được trang bị hai chân vịt ở mũi tàu. Với chiều dài tổng thể 83,5 m, tàu thuộc lớp B này từng là tàu phá băng dài nhất và rộng nhất từng được đóng tại Phần Lan. Trong giai đoạn 1978-1979, tàu đã trải qua một đợt đại tu toàn diện, giúp duy trì khả năng hoạt động bền bỉ suốt nhiều thập kỷ qua.
Hiện nay, Phần Lan đã bắt tay vào dự án thay thế tàu Voima bằng một tàu phá băng mới. Tàu mới này sẽ kế thừa một số đặc tính ưu việt của tàu Voima, đồng thời tích hợp những công nghệ tiên tiến nhất nhằm đáp ứng các yêu cầu khắt khe về năng lực phá băng hiện nay.
Phần Lan lựa chọn thiết kế cho tàu phá băng mới
Sau khi trao hợp đồng thiết kế cho công ty Aker Arctic Technology của Phần Lan, cục FTIA cho biết tàu phá băng lớp B+ mới sẽ có chiều dài gần 96 m và công suất động cơ đạt 10,5 MW, tương đương với tàu Voima. Tuy nhiên, tàu mới sẽ có chiều rộng lớn hơn với 24 m so với mức 19 m của tàu Voima. Việc tăng chiều rộng thân tàu cùng với các giải pháp hiện đại về vỏ tàu và hệ thống đẩy được kỳ vọng sẽ cải thiện đặc tính vận hành trong vùng nước mở, cũng như hiệu suất làm việc trong điều kiện băng giá.
Cục FTIA nhấn mạnh rằng giải pháp hệ thống đẩy là yếu tố then chốt trong thiết kế cuối cùng. Cơ quan này khẳng định hệ thống được lựa chọn là giải pháp đầu tiên thuộc loại này, dựa trên sự kết hợp giữa đường trục thẳng và bánh lái truyền thống, bổ sung thêm một chân vịt lái có thể đảo chiều lắp ở mũi tàu. Sự kết hợp này giúp nâng cao khả năng cơ động và xử lý băng của tàu so với việc chỉ sử dụng bánh lái đơn thuần, đồng thời vẫn đảm bảo duy trì một hệ thống kỹ thuật minh bạch và dễ quản lý trong suốt vòng đời hoạt động.
Thiết kế này đã được xem xét các phương án thay thế, lực đẩy của tàu sẽ được phân bổ qua nhiều bộ phận quay, giúp tăng cường sự linh hoạt cho tàu một cách hiệu quả. Một điểm quan trọng khác là tàu phá băng mới sẽ có khả năng tạo ra một luồng lạch (tạo ra một con đường thông suốt xuyên qua lớp băng) rộng gần 25 m, tương đương với chiều rộng của các tàu phá băng lớp A hiện nay, từ đó phục vụ hiệu quả cho các phương tiện giao thông cần hỗ trợ. Mặc dù có thể vận hành trong điều kiện nước mở, các khu vực triển khai chính của tàu sẽ là nhiệm vụ phá băng tại biển Bothnia và vịnh Phần Lan.
Ông Lauri Kuuliala, chuyên gia hàng hải, chia sẻ: “Giải pháp đẩy này đảm bảo hiệu suất vận hành ổn định cho các chức năng của tàu trong cả điều kiện băng giá lẫn vùng nước mở. Hệ thống này linh hoạt và đáng tin cậy mà không bị dư thừa về mặt kỹ thuật.”
Sau khi thống nhất phương án thiết kế, cục FTIA sẽ chuyển sang giai đoạn đấu thầu để lựa chọn doanh nghiệp đóng tàu. Dự kiến bắt đầu khởi công vào năm 2027 và bàn giao tàu vào tháng 9/2029. Tàu phá băng mới này được đóng trong khuôn khổ dự án Winmos IV (Giao thông đường thủy mùa đông – Winter navigation motorways of the sea), vốn đã huy động được 49,4 triệu usd từ nguồn quỹ “Kết nối châu Âu” (Connecting Europe facility).
Để xem các tin bài khác về “Tàu phá băng”, hãy nhấn vào đây.
Nguồn: Maritime Executive
