Trong bài viết trước về chủ đề đường sắt, ban biên tập technologyMAG đã chia sẻ bài viết về đường sắt tốc độ cao tại Hàn Quốc, bài viết nói về một số thông tin cơ bản về hệ thống đường sắt tốc độ cao tại quốc gia này. Trong bài viết lần này, ban biên tập technologyMAG chia sẻ video của Railway Explained, video nói về hệ thống đường sắt đô thị tốc độ cao hiện đại mà Hàn Quốc đang phát triển, mang tên Great Train Express.

Great Train Express (GTX) là hệ thống đường sắt đô thị tốc độ cao mới của Hàn Quốc, được thiết kế để kết nối các đô thị vệ tinh quanh Seoul với trung tâm thành phố bằng tốc độ lên đến 180 km/h. Dù chạy chủ yếu dưới lòng đất như metro, GTX thực chất là tàu liên đô thị tốc độ cao, cho phép rút ngắn thời gian di chuyển vốn mất hơn một giờ chỉ còn khoảng 15-20 phút trên nhiều chặng, nhằm giảm tải cho hệ thống metro hiện hữu và mở rộng bán kính thông thương của toàn vùng thủ đô Seoul.

Sự cần thiết của GTX
Seoul là trung tâm chính trị, kinh tế và công nghệ lớn nhất Hàn Quốc, đồng thời là trái tim của vùng đại đô thị với hơn 25 triệu dân sinh sống và làm việc mỗi ngày. Mật độ dân cư dày đặc, nhu cầu đi lại khổng lồ và dòng người di chuyển liên tục giữa các thành phố vệ tinh khiến hệ thống metro truyền thống nhanh chóng trở nên quá tải.

Để đáp ứng nhu cầu đi lại của hàng triệu người, Seoul vận hành một mạng lưới tàu điện ngầm hiện đại dài 353 km, phục vụ hơn 10 triệu hành khách mỗi ngày. Thành phố còn có làn buýt chuyên dụng trên các trục đường chính và cả hệ thống đường tốc độ cao nội đô chạy dọc sông Hàn.

Dù vậy, người dân khu vực đại đô thị vẫn mất trung bình 2 giờ mỗi ngày để đi làm. Điều này dự kiến sẽ thay đổi sau năm 2030 nhờ sáng kiến rút ngắn thời gian di chuyển từ 2 giờ xuống còn 30 phút. Giải pháp chính là sự ra đời của hệ thống tàu điện ngầm với tốc độ lên đến 180 km/h, mang tên Great Train Express – GTX.

Great Train Express so với thế giới
Để so sánh, tuyến Crossrail của London dài 117 km với tốc độ tối đa 140 km/h, trong khi hệ thống RER của Pháp (*) dài hơn nhưng chỉ có 76,5 km đường ngầm và tốc độ tối đa 140 km/h.
(*) Crossrail (Anh) và RER (Pháp) đều là các hệ thống đường sắt đô thị – vùng ven có vai trò kết nối các khu vực ngoại ô với trung tâm thành phố London và Paris, tương tự như GTX.

GTX được xem như đối thủ của các hệ thống này, nhưng xét về tốc độ và quy mô, nó được dự đoán sẽ trở thành hệ thống đường sắt đô thị ngầm tốc độ cao hàng đầu thế giới.

Quá trình phát triển dự án GTX và mục tiêu giảm 70% thời gian đi lại
Dự án tham vọng này được công bố năm 2017 sau nghiên cứu khả thi vào năm 2014, gồm ba tuyến A, B và C, mỗi tuyến cắt ngang Seoul theo một trục khác nhau và hướng đến mục tiêu giảm 70% thời gian di chuyển.

Ví dụ, cư dân Uijeongbu có thể đến ga Seoul trong 20 phút thay vì 40 phút. Người dân thành phố công nghệ cao Songdo sẽ đến Seoul trong 23 phút thay vì 57 phút.

Mạng lưới GTX kết nối các trung tâm quan trọng như ga Seoul, nơi hành khách có thể sử dụng thang cuốn tốc độ cao để chuyển sang mạng lưới tàu điện ngầm.

Khác với các tuyến tàu điện ngầm thông thường nằm ở độ sâu khoảng 20 m, và với hệ thống cống ngầm – tiện ích nằm trong khoảng 1 đến 17 m, GTX được bố trí ở độ sâu 50 m nhằm tránh xung đột và giao cắt với hạ tầng hiện hữu.

Tuyến GTX-A: Dòng đầu tiên đi vào vận hành
GTX-A dài 83 km với 10 ga, chạy từ Paju Unjeong ở phía tây bắc đến Dongtan ở phía nam.

Được khởi công năm 2019, một đoạn 28 km từ Suseo đến Dongtan đã mở cửa, rút ngắn đáng kể thời gian di chuyển: hành trình Suseo – Dongtan chỉ hơn 21 phút so với 90 phút đi buýt trước đây.

Tàu GTX-A có tốc độ tối đa 180 km/h, tốc độ trung bình 101 km/h, nhanh gấp ba lần tàu điện ngầm bình thường. Hàn Quốc dự kiến mở tiếp đoạn Paju – Seoul, toàn tuyến dự kiến sẽ được đưa vào vận hành vào năm 2028 với chi phí khoảng 4,2 tỷ USD.

Tuyến GTX-B: Kết nối Incheon với Seoul
Công trình tuyến GTX-B dài 83 km bắt đầu thi công tháng 3 năm 2024, với chi phí 5,14 tỷ USD. Tuyến này kết nối Incheon với Seoul và tỉnh Gyeonggi bằng dịch vụ tốc độ cao.

Sau năm 2031, hành trình từ Songdo đến ga Seoul chỉ còn 29 phút, thay vì ít nhất 90 phút đi tàu điện ngầm hoặc 2 giờ đi buýt.

Một liên danh do Daewoo Engineering & Construction đứng đầu đã được trao hợp đồng vào tháng 1 năm 2023 cho đoạn 62,8 km từ Incheon National University đến Yongsan và Sangbong.

Liên danh sẽ tài trợ, xây dựng và vận hành tuyến GTX-B trong 40 năm theo mô hình xây dựng – chuyển giao – vận hành. Đoạn trung tâm 19,9 km từ Yongsan đến Sangbong do chính phủ phụ trách.

Tuyến GTX-C: Trục kết nối Bắc – Nam
Tuyến GTX-C dài 87 km bắt đầu xây dựng vào tháng 1 năm 2024, nối Yangju ở phía bắc và Suwon ở phía nam. GTX-C dự kiến hoàn thành đầu năm 2028 với chi phí 3,2 tỷ USD.

Tuyến này cũng mang lại lợi ích lớn, ví dụ cư dân Anseong đến khu Samsung-dong của Gangnam chỉ trong chưa đầy 30 phút, thay vì hơn một giờ và phải chuyển tuyến hai lần hiện nay.

Hành khách có thể chuyển sang tàu điện ngầm tại 14 ga dọc tuyến. GTX-C cũng được triển khai theo mô hình xây dựng – chuyển giao – vận hành.

Kế hoạch mở rộng tới các tuyến D, E và F
Chính phủ Hàn Quốc có kế hoạch mở rộng mạng lưới với ba tuyến mới D, E và F nhằm hình thành một hệ thống dày đặc và rộng khắp hơn, tăng cường khả năng tiếp cận Seoul cho cư dân ngoài khu vực đô thị.

Tổng chi phí thiết kế và xây dựng cả sáu tuyến ước tính khoảng 28,5 tỷ USD.

Dù vậy, dự án phải vượt qua nhiều thách thức như vấn đề kỹ thuật, phản đối của người dân liên quan đến quyền sở hữu không gian ngầm và nguy cơ phát hiện di sản văn hóa chôn ngầm.

Quyền sở hữu đất đai và lo ngại của người dân
Luật sở hữu tài sản tại Hàn Quốc cho phép chủ sở hữu nắm quyền sở hữu đến độ sâu 40 m dưới mặt đất. Dù đường hầm GTX ở độ sâu 50 m, nhiều người dân vẫn lo ngại rung chấn từ tàu có thể ảnh hưởng đến tài sản của họ.

Khác với metro thông thường vốn xây dưới lòng đường thuộc sở hữu nhà nước, tuyến GTX phải đi qua khu vực bên dưới các bất động sản tư nhân, gây ra những thách thức pháp lý đặc thù.

Tác động xã hội và kỳ vọng của chính phủ
Khi hoàn thành, mạng lưới GTX dự kiến phục vụ hơn 1,8 triệu lượt hành khách mỗi ngày, tương đương một phần mười dân số kết hợp của Incheon và tỉnh Gyeonggi.

Tuy nhiên, theo chính phủ, ý nghĩa của dự án vượt xa việc rút ngắn thời gian đi lại. Họ kỳ vọng GTX sẽ giúp người trẻ có nhiều thời gian dành cho gia đình và cân nhắc việc sinh con, góp phần cải thiện tỷ lệ sinh đang xuống mức thấp nhất thế giới. Dự án cũng được kỳ vọng mang lại thêm thời gian nghỉ ngơi sau giờ làm.

Những thách thức mới: Giá nhà tăng mạnh
Hàn Quốc đang phải đối mặt với tỷ lệ sinh thấp nhất thế giới, trầm trọng hơn bởi quãng đường đi lại dài và chi phí nhà ở đắt đỏ tại Seoul. Dù chính phủ đã chi hơn 270 tỷ USD từ năm 2006 cho các biện pháp hỗ trợ sinh đẻ, từ trợ cấp tài chính đến dịch vụ trông trẻ và điều trị hiếm muộn, tỷ lệ sinh vẫn tiếp tục giảm.

GTX được kỳ vọng giải quyết phần nào vấn đề, nhưng những khó khăn mới đã xuất hiện. Kể từ tháng 3, giá căn hộ gần các ga GTX tăng mạnh. Tại Dongtan, nơi tuyến GTX-A đã vận hành, giá nhà đã tăng gấp ba so với trước khi tuyến đi vào hoạt động. Điều này cho thấy sống ở khu vực đô thị vệ tinh sẽ trở nên đắt đỏ hơn, buộc nhiều người Hàn Quốc phải cân nhắc việc kết hôn nghiêm túc hơn vì cần hai nguồn thu nhập để trang trải chi phí.

Để xem các tin bài khác về “Tàu tốc độ cao”, hãy nhấn vào đây.

 

Nguồn: Railway Explained