Trên lý thuyết, Hà Lan không phải là một ứng cử viên sáng giá để trở thành cường quốc thương mại điện tử. Đây là một trong những quốc gia nhỏ nhất Tây Âu, có diện tích chỉ tương đương tổng diện tích của bang Connecticut và Massachusetts (Hoa Kỳ) cộng lại, với dân số chỉ hơn 18 triệu người.

Tuy nhiên, một phần đáng kể của hệ sinh thái thương mại số châu Âu lại được xây dựng tại Hà Lan. Từ hạ tầng hỗ trợ các giao dịch trực tuyến đến những nền tảng và thương hiệu đang định hình cách con người mua sắm, người Hà Lan đã tạo ra các hệ thống xử lý thanh toán phục vụ thương mại điện tử, nền tảng du lịch trực tuyến lớn nhất thế giới, dịch vụ chuyển tệp trực tuyến lớn nhất thế giới cùng hàng loạt startup sáng tạo hoạt động trong nhiều lĩnh vực khác nhau, từ các thương hiệu bán trực tiếp tới người tiêu dùng, siêu thị trực tuyến cho đến các sàn giao dịch đang tái định nghĩa cách người mua và người bán kết nối với nhau.

Điều này dẫn tới một câu hỏi đáng chú ý: làm thế nào một quốc gia với diện tích khiêm tốn lại liên tục tạo ra các doanh nghiệp và hạ tầng đang vận hành hoạt động thương mại trực tuyến trên quy mô toàn cầu?

Trong bài viết lần này, ban biên tập technologyMAG chia sẻ video của kênh Brimm., nói về những lợi thế đã biến Hà Lan trở thành một cường quốc về thương mại điện tử.

Để xem và hiểu đầy đủ nội dung của video (bằng tiếng Anh), Quý độc giả vui lòng tham khảo nội dung của bài viết. Để xem video ở chế độ toàn màn hình (full-screen), vui lòng nhấn vào khung [ ] tại góc phải phía dưới của video hoặc nhấn phím F.

Vì sao quy mô không phải là câu trả lời
Lời giải thích không thể đơn giản là quy mô. Mặc dù các thị trường lớn thường tạo ra những doanh nghiệp lớn hơn, nhưng Hà Lan có dân số ít hơn khu vực đô thị Paris, nền kinh tế nhỏ hơn Ba Lan và không sở hữu thị trường nội địa khổng lồ với hàng trăm triệu người tiêu dùng như Mỹ hay Trung Quốc để giúp doanh nghiệp mở rộng quy mô.

Câu trả lời thực sự nằm sâu hơn trong cấu trúc của quốc gia này. Có điều gì đó trong chính môi trường kinh doanh của Hà Lan khiến các doanh nghiệp trực tuyến có thể phát triển và mở rộng dễ dàng hơn gần như bất kỳ nơi nào khác.

Lý do cốt lõi có thể được tóm gọn trong bốn lợi thế mang tính cấu trúc sau đây.

Lợi thế địa lý – Cửa ngõ đến thị trường tiêu dùng giàu có nhất châu Âu
Lợi thế đầu tiên là vị trí địa lý. Hà Lan nằm ngay trung tâm hành lang tiêu dùng giàu có nhất châu Âu, thường được gọi là “Blue Banana”, kéo dài từ thành phố Manchester (Anh) đến Milan (Ý).

Trong bán kính 500 km tính từ biên giới Hà Lan có khoảng 170 triệu người tiêu dùng sinh sống. Khi mở rộng phạm vi lên 1.000 km, con số này tăng lên 244 triệu người.

Từ một trung tâm kho vận duy nhất tại Hà Lan, hàng hóa có thể được vận chuyển bằng đường bộ tới các thành phố như London (Anh), Paris (Pháp), Frankfurt (CHLB Đức) hoặc Brussels (Bỉ) trong vòng 24 giờ. Đây là lý do vì sao những tập đoàn như Nike và Samsung đặt các trung tâm phân phối châu Âu của họ tại đây. Chỉ với một kho hàng, doanh nghiệp có thể phục vụ phần lớn thị trường châu Âu chỉ sau một đêm.

Hạ tầng logistics hàng đầu châu Âu
Lợi thế địa lý này được củng cố bởi hệ thống hạ tầng logistics đẳng cấp thế giới.

Cảng Rotterdam là cảng biển lớn nhất châu Âu, xử lý hơn 397 triệu tấn hàng hóa trong năm 2024. Con số này vượt xa tổng sản lượng của hai cảng Antwerp (Bỉ) và Hamburg (CHLB Đức) cộng lại, vốn chỉ đạt khoảng 340 triệu tấn.

Cách đó khoảng 40 phút di chuyển về phía bắc là Sân bay Amsterdam Schiphol – trung tâm hàng hóa hàng không (cargo hub) lớn thứ năm châu Âu. Trong năm 2024, sân bay này xử lý 1,49 triệu tấn hàng hóa, tăng 8% nhờ sự bùng nổ của thương mại điện tử toàn cầu.

Sự kết hợp giữa cảng Rotterdam và sân bay Schiphol tạo nên một hệ sinh thái logistics rất đặc biệt. Cảng biển lớn nhất châu Âu và một trong những sân bay hàng hóa lớn nhất châu Âu chỉ cách nhau khoảng nửa giờ lái xe và được kết nối bởi cùng một mạng lưới logistics quốc gia.

Hệ thống đường bộ, đường sắt và đường thủy nội địa dày đặc cho phép hàng hóa được vận chuyển sâu vào thị trường châu Âu nhanh hơn gần như bất kỳ tuyến logistics cạnh tranh nào khác.

Hạ tầng số và truyền thống thương mại kéo dài hàng thế kỷ
Hạ tầng số của Hà Lan cũng ấn tượng không kém. Gần như mọi hộ gia đình tại quốc gia này đều có khả năng tiếp cận internet tốc độ cao, thuộc nhóm cao nhất trong Liên minh châu Âu.

Tuy nhiên, hạ tầng hiện đại chỉ là một phần của câu chuyện. Bản năng kinh doanh và thương mại đã ăn sâu vào lịch sử của người Hà Lan. Trong hơn bốn thế kỷ, Hà Lan luôn là một nền kinh tế thương mại. Công ty Đông Ấn Hà Lan – Dutch East India Company (VOC), được thành lập năm 1602, đã trở thành một trong những tập đoàn đa quốc gia đầu tiên trên thế giới.

Tổ chức này đi tiên phong trong mô hình sở hữu cổ phần, xây dựng sở giao dịch chứng khoán hiện đại đầu tiên và phát triển một trong những chuỗi cung ứng toàn cầu sơ khai nhất, điều phối tàu biển, kho hàng và nguồn vốn trên quy mô liên lục địa.

Di sản đó vẫn ảnh hưởng mạnh mẽ tới cách các doanh nghiệp Hà Lan vận hành ngày nay.

Tư duy xuất khẩu của Hà Lan
Các doanh nghiệp tại Hà Lan thường được xây dựng với mục tiêu phân phối xuyên biên giới ngay từ đầu. Thị trường nội địa quá nhỏ để trở thành đích đến cuối cùng, vì vậy các nhà sáng lập gần như mặc định thiết kế sản phẩm và mô hình kinh doanh cho thị trường quốc tế.

Văn hóa giao tiếp tại Hà Lan nổi tiếng là thẳng thắn. Cấu trúc quản lý tương đối phẳng (1). Ý tưởng được tranh luận cởi mở và các quyết định thường được đưa ra nhanh chóng.
(1) Cấu trúc quản lý phẳng (Flat Organizational Structure) là mô hình tổ chức có ít cấp quản lý trung gian, khiến khoảng cách giữa lãnh đạo và nhân viên ngắn hơn so với mô hình truyền thống.

Đối với các startup công nghệ, nơi tốc độ thử nghiệm và cải tiến là yếu tố sống còn, những đặc điểm văn hóa này tạo ra lợi thế cạnh tranh đáng kể so với nhiều thị trường châu Âu có cấu trúc quản lý phân cấp hơn.

Tiếng Anh – Lợi thế vô hình của nền kinh tế số
Hà Lan cũng liên tục nằm trong nhóm quốc gia có trình độ tiếng Anh cao nhất thế giới.

Quốc gia này đã đứng vị trí số một trong nhóm các nước không sử dụng tiếng Anh là ngôn ngữ bản địa tới bảy lần trong lịch sử 15 năm của bảng xếp hạng EF English Proficiency Index (bảng xếp hạng mức độ thành thạo tiếng Anh của người trưởng thành trên toàn thế giới) và chưa từng rời khỏi top 3.

Điều này loại bỏ một trong những rào cản lớn nhất mà nhiều doanh nhân châu Âu phải đối mặt. Các trang sản phẩm, tài liệu hỗ trợ khách hàng hay thư điện tử giao dịch đều có thể được xây dựng bằng ngôn ngữ chủ đạo của thương mại internet ngay từ ngày đầu tiên.

Chính sách hỗ trợ doanh nghiệp thương mại điện tử
Trụ cột cuối cùng là chính sách của chính phủ.

Hãy hình dung bạn đang điều hành một thương hiệu thời trang và thuê gia công sản xuất tại Tunisia, Morocco hoặc Ai Cập. Những quốc gia này hấp dẫn nhờ chi phí lao động thấp và vị trí gần châu Âu, nhưng đều nằm ngoài Liên minh châu Âu.

Khi các sản phẩm hoàn thiện được nhập khẩu vào Hà Lan, doanh nghiệp không cần phải nộp thuế giá trị gia tăng (VAT) ngay tại cửa khẩu. Thay vào đó, chính phủ Hà Lan cung cấp một cơ chế hỗ trợ dòng tiền được gọi là Điều khoản 23 (Article 23).

Cơ chế này cho phép doanh nghiệp trì hoãn việc nộp VAT đối với hàng hóa nhập khẩu từ ngoài EU. Thay vì phải thanh toán VAT ngay lập tức rồi chờ hoàn thuế sau đó, doanh nghiệp chỉ cần kê khai khoản thuế này trong tờ khai VAT định kỳ.

Đối với các doanh nghiệp thương mại điện tử có quy mô lớn, sự khác biệt giữa “trả ngay” và “kê khai sau” tạo ra lợi thế dòng tiền rất lớn.

Trong khi nhiều quốc gia EU yêu cầu doanh nghiệp phải thanh toán VAT ngay tại biên giới, khiến một lượng vốn đáng kể bị khóa trong nhiều tuần hoặc nhiều tháng, hệ thống của Hà Lan giúp duy trì thanh khoản. Nguồn vốn đó có thể được tái đầu tư vào hàng tồn kho, marketing hoặc mở rộng hoạt động kinh doanh.

Hệ sinh thái thanh toán và môi trường pháp lý thuận lợi
Hoạt động thanh toán tại Hà Lan cũng diễn ra hiệu quả và tuân thủ đầy đủ các quy định của châu Âu.

Ngân hàng Trung ương Hà Lan là một trong những cơ quan quản lý đầu tiên cấp phép theo Chỉ thị Dịch vụ Thanh toán sửa đổi – Payment Services Directive (PSD) (2) của Liên minh châu Âu (EU).
(2) Chỉ thị Dịch vụ Thanh toán sửa đổi là một bộ quy định của EU nhằm hiện đại hóa thị trường thanh toán điện tử, tăng cạnh tranh và nâng cao bảo mật trong lĩnh vực tài chính.

Sau khi được cấp phép, doanh nghiệp có thể sử dụng cơ chế “passporting” (3) để cung cấp dịch vụ trên toàn bộ 27 quốc gia thành viên EU mà không cần xin giấy phép riêng tại từng nước.
(3) Passporting (hay EU Passporting Rights) là cơ chế cho phép một tổ chức tài chính được cấp phép tại một quốc gia thành viên của EU hoặc Khu vực kinh tế Châu Âu có thể cung cấp dịch vụ tại các quốc gia thành viên khác mà không cần xin giấy phép đầy đủ mới ở từng nước.

Mặc dù cơ chế passporting áp dụng cho toàn Liên minh châu Âu, quá trình cấp phép ban đầu không giống nhau ở mọi quốc gia. Cơ quan quản lý Hà Lan hành động sớm, xử lý nhanh và xây dựng được danh tiếng là minh bạch, dễ dự đoán và thân thiện với doanh nghiệp.

Điều này giúp các công ty thanh toán của Hà Lan có lợi thế đi trước đáng kể trong quá trình mở rộng hoạt động ra toàn châu Âu.

Mô hình của nền kinh tế số hiện đại
Ngoài những yếu tố trên, Hà Lan còn cung cấp nhiều lợi thế khác như các chương trình ưu đãi nghiên cứu và phát triển, mức thuế doanh nghiệp đối với tài sản trí tuệ đủ điều kiện có thể giảm xuống chỉ còn 9% đối với các công ty phát triển công nghệ thanh toán hoặc công cụ phát hiện gian lận, cùng các chính sách ưu đãi thuế dành cho lao động trình độ cao từ nước ngoài.

Tuy nhiên, điểm quan trọng nhất là người Hà Lan đã triển khai những chính sách này hiệu quả hơn phần lớn các quốc gia khác.

Hà Lan cho thấy điều gì có thể xảy ra khi vị trí địa lý, hạ tầng, văn hóa kinh doanh và chính sách công cùng hướng tới một mục tiêu chung. Quốc gia này đã trở thành hình mẫu của nền kinh tế số hóa mà nhiều nước vẫn đang nỗ lực xây dựng.

Khi thế giới vật lý vận hành hiệu quả, thế giới số sẽ khuếch đại lợi thế đó với tốc độ còn nhanh hơn. Tại Hà Lan, hai yếu tố này được thiết kế để thúc đẩy lẫn nhau.

Đây là lời nhắc nhở rằng thương mại điện tử không chỉ là những website hay các nhà kho logistics. Nó còn là toàn bộ môi trường bao quanh chúng. Và trên thế giới hiện nay, có rất ít nơi được xây dựng một cách có chủ đích để phục vụ thương mại điện tử tốt như Hà Lan.

Để xem các tin bài khác về “Thương mại điện tử”, hãy nhấn vào đây.

 

Nguồn: Brimm.