Châu Âu – Tốc độ mở rộng quy mô năng lượng mặt trời tại khu vực liên minh châu Âu (EU) tiếp tục duy trì đà tăng trưởng mạnh mẽ: Theo tổ chức tư vấn Ember, năng lượng mặt trời và năng lượng gió đã đóng góp đến 30% sản lượng điện trong năm 2025. Tuy nhiên, thành công này lại đang tạo ra áp lực mới lên hệ thống năng lượng. Vấn đề hiện nay không còn nằm ở việc tạo ra bao nhiêu năng lượng sạch, mà là làm thế nào để cung ứng nguồn năng lượng đó vào đúng thời điểm mà thị trường có nhu cầu. Các hệ thống quang điện hybrid (hybrid PV systems, hệ thống điện mặt trời có lưu trữ) đang phát triển vượt trội như một giải pháp chính nhờ khả năng tích hợp đồng thời ba yếu tố: phát điện, lưu trữ và kết nối lưới điện tại cùng một địa điểm. Chỉ sự kết hợp giữa điện mặt trời (PV) và các hệ thống lưu trữ năng lượng bằng pin (BESS) mới đảm bảo được nguồn cung đáng tin cậy, giảm tải cho lưới điện và bảo vệ các nhà vận hành khỏi tình trạng giảm công suất gây tốn kém. 

Intersolar Europe, hội chợ thương mại hàng đầu thế giới về ngành công nghiệp năng lượng mặt trời, đã đưa chủ đề này thành tâm điểm và trưng bày các công nghệ liên quan. Khách thăm được chứng kiến cách thức điện mặt trời, lưu trữ pin, lưới điện, hạ tầng sạc và hệ thống quản lý năng lượng tương tác với nhau để tạo ra một hệ thống thích ứng linh hoạt. Các phân tích chuyên sâu được trình bày trong các phiên họp của hội nghị Intersolar Europe và diễn đàn Intersolar. Hội chợ Intersolar Europe được tổ chức trong khuôn khổ The smarter E Europe – liên minh triển lãm ngành năng lượng lớn nhất châu Âu, quy tụ gần 2.800 công ty trưng bày và hơn 100.000 khách tham quan chuyên ngành.

Các hệ thống quang điện (PV) hybrid kết hợp các tấm pin mặt trời và hệ thống lưu trữ quy mô lớn phía sau một điểm kết nối lưới duy nhất, giúp tăng cường tính linh hoạt cho toàn hệ thống. Điện mặt trời có thể được hòa trực tiếp vào lưới điện hoặc lưu trữ tạm thời để phát ngược lại lưới khi cần thiết. Vào giữa ngày và trong mùa hè, các hệ thống PV thường sản xuất ra lượng điện năng rất lớn. Điều này khiến lưới điện bị quá tải, các nhà máy buộc phải cắt giảm công suất và giá giao dịch điện vùng giảm xuống mức âm, trong khi chính lượng điện này lại trở nên khan hiếm vào buổi tối khi nhu cầu tăng cao. Giải pháp chính nằm ở việc kết hợp giữa phát điện và lưu trữ. Công nghệ lưu trữ giúp nguồn điện tái tạo trở nên dễ dự báo hơn, làm phẳng các đỉnh giá và giảm bớt sự phụ thuộc vào các nguồn phát điện từ nhiên liệu hóa thạch. Các mô hình kinh doanh mới đang hình thành xuyên suốt từ khâu quy hoạch, vận hành cho đến tài trợ vốn cho các hệ thống PV hybrid. Việc tích hợp đồng bộ các hệ thống này giúp hệ thống năng lượng tái tạo trở nên kinh tế hơn, cạnh tranh hơn và có khả năng chống chịu tốt hơn.

Nguồn cung năng lượng của châu Âu cần nâng cao năng lực tự chủ
Liên minh châu Âu (EU) hiện vẫn phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch cho nguồn cung năng lượng của mình. Theo công ty Ember, nhiên liệu hóa thạch chiếm tới 29% sản lượng điện vào năm 2025. Thực trạng này khiến các quốc gia thành viên dễ bị ảnh hưởng trước những căng thẳng địa chính trị, khủng hoảng và xung đột, vốn trực tiếp tác động tiêu cực đến giá dầu khí cũng như chuỗi cung ứng. Nền kinh tế Châu Âu vẫn phụ thuộc vào nguồn nhập khẩu và những thị trường mà họ không có khả năng kiểm soát. Đồng thời, nhu cầu điện năng đang ngày một tăng cao, được thúc đẩy bởi làn sóng số hóa, sự mở rộng của xe điện, việc triển khai công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI), bơm nhiệt, cũng như quá trình điện khí hóa trong công nghiệp và thương mại. SolarPower Europe, hiệp hội công nghiệp hàng đầu châu Âu, dự báo nhu cầu điện của EU sẽ tăng lên mức 3.000 TWh vào năm 2030. Do đó, hệ thống năng lượng cần trở nên độc lập hơn và có khả năng phục hồi mạnh mẽ hơn.

Bãi đậu xe trở thành nguồn phát điện
Bên cạnh các mái nhà, các bề mặt không thấm nước (bề mặt bê tông, nhựa đường) đang ngày càng nhận được nhiều sự chú ý. Sự kết hợp giữa xe điện (E-mobility) và mái che tích hợp pin năng lượng mặt trời (solar-carport) đang trở thành động lực trung tâm cho phân khúc thương mại và công nghiệp. Pháp đang đóng vai trò tiên phong trong lĩnh vực này: Luật Aper có hiệu lực từ năm 2023 quy định các doanh nghiệp vận hành bãi đậu xe ngoài trời có diện tích từ 1.500 m2 trở lên phải phủ mái che bằng tấm pin PV cho ít nhất một nửa diện tích bãi xe. Kể từ bản sửa đổi luật vào năm 2025, các giải pháp hỗn hợp kết hợp trồng cây xanh hoặc các hình thức phát điện tái tạo tương đương cũng đã được cho phép. Tại CHLB Đức, các bang cũng đang ráo riết theo đuổi xu hướng này. Nhiều quy chuẩn xây dựng của các bang đã bắt buộc lắp đặt mái che năng lượng mặt trời cho các bãi đỗ xe lớn xây mới, với ngưỡng quy định phổ biến dao động từ 25 đến 50 chỗ đỗ tùy thuộc từng vùng. Các quy định này nhằm mục đích khai thác thêm công suất phát điện mà không làm tiêu tốn thêm diện tích đất, đồng thời cung cấp mái che thời tiết cho các đội xe. Đối với ngành năng lượng mặt trời, điều này mở ra một thị trường lớn đậy tiềm năng tại các bãi đậu xe của trung tâm thương mại, logistics và doanh nghiệp.

Tiết kiệm 50 tỷ euro mỗi năm
Giải pháp nhanh nhất và hiệu quả nhất là đẩy nhanh tiến độ triển khai điện mặt trời và lưu trữ bằng pin. Đây là kết luận từ nghiên cứu “Solar+: An EU Pathway to Achieve Renewable Targets, Price Affordability, and Energy Security” (tạm dịch: Solar+: Lộ trình của EU để đạt mục tiêu năng lượng tái tạo, giá cả hợp lý và an ninh năng lượng) của hiệp hội công nghiệp điện mặt trời châu Âu (SolarPower Europe). Đến năm 2030, công suất lưu trữ cần tăng gấp bốn lần lên mức 171 GW, với thời gian lưu trữ trung bình tăng lên ba tiếng rưỡi. Điều này có thể giúp giảm một nửa chi phí vận hành của hệ thống năng lượng vào năm 2030, giảm giá điện bán buôn và giảm sự biến động giá đối với các doanh nghiệp và hộ gia đình.

Theo hiệp hội, năng lượng mặt trời đã giúp tiết kiệm 8,5 tỷ euro chi phí nhập khẩu khí đốt chỉ trong hai tháng đầu tiên kể từ xung đột ở Trung Đông. Đến năm 2030, mức tiết kiệm hàng năm có thể vượt mức 50 tỷ euro. Để giải phóng toàn bộ tiềm năng của điện mặt trời và lưu trữ, nghiên cứu kêu gọi các hành động chính sách phối hợp nhằm tăng tốc điện khí hóa trên tất cả các lĩnh vực. Điều này cần một kế hoạch hành động của liên minh EU, trong đó các tín hiệu giá, phát triển hạ tầng và các điều kiện khung về mặt pháp lý phải được đồng bộ hóa, biến năng lượng tái tạo thành một lựa chọn có tính cạnh tranh cao trong công nghiệp, giao thông vận tải và xây dựng. Nghiên cứu nhấn mạnh, thay vì tiếp tục sử dụng nhiên liệu hóa thạch, các lợi ích của quá trình chuyển dịch năng lượng nên được phân bổ rộng rãi hơn cho toàn xã hội.

Châu Âu chuyển hướng sang các hệ thống điện hybrid
Anh được xem là quốc gia tiên phong trong các hệ thống PV hybrid. Các chính sách khuyến khích có mục tiêu và quy trình phê duyệt nhanh hơn đã giúp một số hệ thống đi vào vận hành thành công. Dự án Cleve Hill, kết hợp trang trại điện mặt trời 373 MW với hệ thống pin lưu trữ 150 MW, được xem là tiêu chuẩn cho các dự án quy mô lớn. CHLB Đức cũng đã triển khai nhiều dự án, bao gồm công viên năng lượng Gundelsheim ở vùng Heilbronn, nơi một trang trại điện mặt trời và hệ thống lưu trữ pin được bổ trợ thêm bởi một trang trại điện gió. Các công nghệ riêng lẻ được điều phối để bổ trợ hoàn hảo cho nhau và cân bằng tính biến động trong phát điện một cách hiệu quả hơn. Hệ thống lưu trữ bằng pin giúp điều chỉnh lượng điện mặt trời phát lên lưới tiệm cận sát hơn với nhu cầu thực tế của lưới điện. Ý đang hỗ trợ các dự án điện mặt trời kết hợp lưu trữ hybrid, trong khi Tây Ban Nha đang cải cách các quy định về đấu thầu và lưới điện để tối ưu hóa tính linh hoạt. Ba Lan, Hungary và các quốc gia Trung Âu khác cũng đang tích cực tích hợp điện mặt trời và lưu trữ vào hệ thống năng lượng của họ.

Để xem các tin bài khác về “Năng lượng mặt trời”, hãy nhấn vào đây.

 

Nguồn: Intersolar