CHLB ĐỨC – Liên đoàn robot quốc tế (IFR – International federation of robotics) đã công bố “Top 5 global robotics trends 2026” (tạm dịch là ‘Năm xu hướng robot toàn cầu hàng đầu năm 2026’) vào ngày 08/01/2026, đồng thời nêu những công nghệ mà các doanh nghiệp nên chú trọng.

Theo liên đoàn IFR, giá trị thị trường của các robot công nghiệp được lắp đặt (installed industrial robots) đã đạt mức cao kỷ lục mới là 16,7 tỷ USD trên khắp thế giới và dự báo sẽ tiếp tục tăng trưởng mạnh mẽ. Liên đoàn IFR đã xác định năm xu hướng đóng vai trò là động lực tăng trưởng, đồng thời chỉ ra các lộ trình đầu tư cụ thể cho những nhà quản lý cấp cao trong ngành.

Công nghệ trí tuệ nhân tạo đảm bảo khả năng tự chủ
Việc tích hợp công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI – artificial intelligence) được xếp vị trí đầu tiên trong phân tích xu hướng của liên đoàn IFR, bởi công nghệ này mang lại khả năng tự chủ ngày càng cao cho robot. Các mô hình AI phân tích (analytical AI) giúp xử lý khối lượng lớn dữ liệu cảm biến phục vụ bảo trì dự báo hoặc tối ưu hóa lộ trình và nguồn lực trong hậu cần nội bộ. Trong khi đó, AI tạo sinh (generative AI) cho phép robot vượt qua các hành vi dựa trên quy tắc cứng nhắc để tự học các nhiệm vụ mới. Tác nhân AI (agentic AI), sự kết hợp giữa AI phân tích và AI tạo sinh, được thiết kế để giúp robot đưa ra quyết định trong các kịch bản thực tế phức tạp. Một ví dụ thực tế trong các dây chuyền sản xuất kết nối mạng, nơi các robot có công nghệ AI hỗ trợ, tự động điều chỉnh kế hoạch sản xuất khi xảy ra tình trạng thiếu hụt nguyên vật liệu hoặc sai lệch về chất lượng. Trong lĩnh vực hậu cần nội bộ, các robot di động tự hành (AMR – autonomous mobile robot) như của công ty MiR hay công ty OTTO Motors là minh chứng cho thấy việc điều hướng tối ưu hóa bằng công nghệ AI có thể giảm thời gian luân chuyển và giải phóng sức lao động của con người khỏi các tác vụ thường ngày.

Sự kết hợp giữa công nghệ thông tin và công nghệ vận hành đã làm tăng tầm quan trọng của robot
Liên kết chặt chẽ với công nghệ AI là xu hướng thứ hai được liên đoàn IFR chỉ ra: sự hội tụ giữa công nghệ thông tin (IT -information technology) và công nghệ vận hành (OT – operational technology). Liên đoàn IFR nhấn mạnh rằng việc kết hợp khả năng xử lý dữ liệu mạnh mẽ của IT với năng lực điều khiển vật lý của OT sẽ gia tăng tính linh hoạt của robot thông qua trao đổi dữ liệu thời gian thực, tự động hóa và phân tích nâng cao. Trong thực tế, điều này đồng nghĩa với việc các hệ thống sản xuất và điều hành (ví dụ: hoạch định nguồn lực và điều hành sản xuất) được kết nối trực tiếp với bộ điều khiển robot theo thời gian thực. Chẳng hạn, các bản kỹ thuật số song sinh (digital twins) có thể sử dụng để mô phỏng và tối ưu hóa các quy trình sản xuất thực tế, từ khâu cấp liệu cho đến kiểm tra chất lượng.

Robot hình người chinh phục các quy trình lắp ráp đa dạng
Xu hướng thứ ba liên quan đến các robot hình người (humanoid robot) (1), những thiết bị đang dần chuyển mình từ những sản phẩm công nghệ thuần túy thành các tư liệu sản xuất quan trọng cho các khách hàng công nghiệp nhờ vào hiệu suất và độ tin cậy ngày càng cao. Các chuyên gia của liên đoàn IFR đánh giá chúng là “một công nghệ đầy triển vọng khi yêu cầu tính linh hoạt, đặc biệt trong các môi trường được thiết kế dành cho con người”. Trong bối cảnh này, họ đề cập đến các ứng dụng vượt ra ngoài những khu vực sản xuất truyền thống. Trong khi các hệ thống robot hình người (humanoid system) (2) như sản phẩm robot từ công ty Neura Robotics đang thu hút sự chú ý, các công ty như Schunk lại đang nỗ lực cung cấp các sản phẩm cánh tay robot gắp hình người dạng mô-đun cho môi trường công nghiệp, nhằm tự động hóa các nhiệm vụ lắp ráp và xử lý trước đây vốn phải thực hiện thủ công một cách linh hoạt hơn. Những nền tảng như vậy đặc biệt thu hút sự quan tâm đối với các dây chuyền sản xuất, nơi các cánh tay robot tiêu chuẩn đã tới mức giới hạn, ví dụ như trong các quy trình lắp ráp với danh mục sản phẩm đa dạng.
(1) Humanoid robot: là loại robot có hình dáng cơ thể mô phỏng cấu trúc của con người. Hình dáng: thường có đầy đủ các bộ phận như đầu, thân, hai cánh tay (với bàn tay có ngón) và hai chân (hoặc đôi khi là hệ thống bánh xe). Hệ thống cảm biến: sử dụng camera (thị giác máy tính), cảm biến lực, cảm biến thăng bằng (IMU) để nhận biết môi trường giống như các giác quan của con người. Hệ thống điều khiển: các khớp nối (motor) được bố trí để mô phỏng cử động tự nhiên của khớp vai, khuỷu tay, cổ tay và đầu gối.
(2) Humanoid system: chỉ các hệ thống phần mềm điều khiển robot hình người. Cần sự phối hợp cực kỳ phức tạp của nhiều thành phần: phần cứng (khung xương, mô tơ, pin), hệ điều hành và công nghệ AI (các thuật toán giúp robot giữ thăng bằng khi đi bộ, và nhận diện đồ vật để cầm nắm), giao tiếp (khả năng hiểu lệnh bằng giọng nói hoặc cử chỉ từ con người).

Các yêu cầu về an ninh và an toàn ngày càng gia tăng
Song song với đó, liên đoàn IFR nhấn mạnh các yêu cầu về an ninh và an toàn đang gia tăng là xu hướng toàn cầu thứ tư: “Khả năng tự chủ dựa trên công nghệ AI của robot đang thay đổi cơ bản cục diện an ninh, khiến việc kiểm tra thử, xác thực và giám sát của con người trở nên phức tạp hơn, nhưng cũng là điều bắt buộc.” Sự phức tạp ngày càng tăng trong việc kiểm thử, xác thực và chứng nhận an toàn theo tiêu chuẩn ISO, đặc biệt là khi kết hợp với các hệ thống IT/OT và các dịch vụ AI dựa trên điện toán đám mây, đang đặt ra một vấn đề lớn. Các doanh nghiệp phải đảm bảo rằng các nền tảng robot không chỉ vận hành an toàn về mặt vật lý, mà còn được bảo vệ trước các rủi ro an ninh mạng, do các hệ thống kết nối mạng luôn đối mặt với những phương thức tấn công tiềm ẩn.

Robot giúp giảm bớt áp lực về tình trạng nhân sự
Cuối cùng, xu hướng thứ năm được liên đoàn IFR xác định nhằm giải quyết một trong những yếu tố kinh tế cấp bách nhất: tình trạng thiếu hụt lao động lành nghề. Liên đoàn IFR ngày càng mô tả robot như những “đồng minh chống lại sự thiếu hụt nhân lực trình độ cao”. Trong thực tế, điều này thể hiện rõ nhất ở các robot cộng tác (cobots), những thiết bị làm việc an toàn bên cạnh con người và đảm nhận các tác vụ thường ngày hoặc gây áp lực về mặt công thái học, cũng như các robot di động tự hành (AMR) giúp điều phối luồng nguyên vật liệu trong các trung tâm hậu cần mà không cần người điều khiển. Khía cạnh này đang ngày càng trở nên quan trọng về mặt chiến lược, đặc biệt là tại các quốc gia công nghiệp hóa có dân số đang già hóa như CHLB Đức, nơi robot giúp duy trì năng suất và giải phóng công nhân để họ tập trung vào các hoạt động có giá trị cao hơn.

Năm xu hướng và một khuyến nghị hành động
Nhìn nhận một cách khách quan, phân tích của liên đoàn IFR năm 2026 đưa ra một khuyến nghị hành động rõ ràng: Khả năng tự chủ có sự hỗ trợ của công nghệ AI, sự tích hợp IT/OT, tính linh hoạt của robot hình người, các cấu trúc an ninh và giải pháp cho tình trạng thiếu hụt lao động chính là những lĩnh vực công nghệ mà các doanh nghiệp công nghiệp nên đầu tư ngay từ bây giờ. Robot không còn đơn thuần là công cụ sản xuất, mà đã trở thành những yếu tố trung tâm của chuỗi giá trị kỹ thuật số, giúp đồng thời gia tăng hiệu suất, khả năng phục hồi và sức mạnh đổi mới, với điều kiện là việc triển khai chúng phải đi kèm với các khoản đầu tư công nghệ có mục tiêu và các chiến lược tổ chức mang tính tích hợp.

Để xem các tin bài khác về “Robot”, hãy nhấn vào đây.

 

Nguồn: Hannover Messe