Trung Quốc hiện đang là thị trường sản xuất và tiêu thụ xe điện hàng đầu thế giới. Vị trí này đạt được nhờ vào lợi thế về nguồn cung ứng và công nghệ sản xuất tiên tiến tại quốc gia này. Trong bài viết lần này, ban biên tập technologyMAG chia sẻ video của kênh The Wall Street Journal, nói về khả năng sản xuất xe điện theo tiêu chuẩn tự động hóa tại Trung Quốc.

Tham vọng tự động hóa của Trung Quốc
Với ánh đèn mờ và số lượng công nhân ít ỏi, một số nhà máy sản xuất ô tô tại Trung Quốc vận hành gần như hoàn toàn bằng tự động hóa, sử dụng hàng trăm robot để sản xuất hàng chục xe điện mỗi giờ, với khả năng sản xuất 24/7. Đây là loại cơ sở được gọi là “dark factory” – nhà máy có mức độ tự động hóa cao đến mức gần như không cần con người, về lý thuyết có thể tắt hoàn toàn hệ thống chiếu sáng. Những nhà máy như vậy là một phần trong chiến lược của Trung Quốc nhằm tận dụng siêu tự động hóa để chiếm lĩnh thị trường xe điện toàn cầu.

Sự thay đổi của mô hình sản xuất và vai trò của tự động hóa
Trong nhiều thập kỷ, Trung Quốc được xem là “công xưởng của thế giới” nhờ nguồn lao động giá rẻ dồi dào. Tuy nhiên, mô hình này đang thay đổi khi chi phí lao động tăng nhanh – nhanh hơn nhiều so với dự đoán – buộc các chủ nhà máy phải tìm cách giảm thiểu tác động, trong đó tự động hóa là giải pháp rõ ràng nhất. 

Những tiến bộ trong robot hóa đã thúc đẩy sự xuất hiện của các dark factory, điển hình là ZEEKR – một hãng xe điện cao cấp của Trung Quốc được thành lập vào năm 2021, với các mẫu xe có giá lên tới 125.000 USD. Tại nhà máy chủ lực ở đông bắc Trung Quốc, ZEEKR có thể sản xuất tới 300.000 xe mỗi năm, tương đương hơn 800 xe mỗi ngày. Để so sánh, Tesla đạt được quy mô sản xuất tương tự nhưng phải mất hơn một thập kỷ. Đối với ZEEKR, robot hóa mang lại lợi thế kép: một số công đoạn vẫn cần sự can thiệp chính xác của con người, chẳng hạn như lắp ráp hệ thống dây cáp phức tạp trong xe, và công nhân vẫn cần thiết để bảo trì robot, nhưng công ty tiếp tục mở rộng tự động hóa nhằm rút ngắn thời gian giao xe cho khách hàng.

Chiến lược quốc gia và sự bùng nổ robot công nghiệp
ZEEKR không phải là trường hợp cá biệt trong bức tranh sản xuất đang thay đổi nhanh chóng của Trung Quốc. Theo Liên đoàn Robot Quốc tế, vào năm 2023, cứ hai robot công nghiệp được lắp đặt trên toàn cầu thì có một chiếc tại Trung Quốc. Kể từ năm 2015, khi Trung Quốc triển khai sáng kiến “Made in China 2025”, mức độ robot hóa của nước này đã tăng gấp bảy lần. 

Mục tiêu của chiến lược này là chuyển đổi Trung Quốc từ một trung tâm sản xuất chi phí thấp thành một cường quốc sản xuất công nghệ cao, có khả năng tự sản xuất nhiều hơn trong nước, giảm phụ thuộc vào các quốc gia khác về các nguồn đầu vào quan trọng, đồng thời tiến tới xuất khẩu các sản phẩm có giá trị cao. Trong chiến lược này, robot và tự động hóa đóng vai trò trung tâm.

Áp lực cạnh tranh đối với ngành ô tô phương Tây
Một số hãng xe Mỹ cho rằng sự dẫn đầu ngày càng lớn của Trung Quốc trong lĩnh vực xe điện – được thúc đẩy bởi các khoản vay ưu đãi và trợ cấp từ nhà nước – đang tạo ra mối đe dọa mang tính sống còn đối với ngành công nghiệp ô tô. Khi mức độ tự động hóa gia tăng, năng lực sản xuất của Trung Quốc có thể trở nên gần như không giới hạn, dẫn đến nguy cơ thị trường toàn cầu bị “ngập” xe điện và giá bán bị kéo xuống. Điều này sẽ gây áp lực lớn lên các hãng xe phương Tây đang cố gắng cạnh tranh. 

Trái lại, các công ty như Ford và GM đã phải thu hẹp kế hoạch mở rộng xe điện do chi phí pin cao và tốc độ triển khai hạ tầng trạm sạc còn chậm. Bên cạnh đó, chi phí nhân công cao và các quy định lao động chặt chẽ tại phương Tây cũng là bất lợi, trong khi Trung Quốc có ít rào cản hơn – bao gồm việc không có các công đoàn mạnh theo cách tương tự – giúp việc triển khai tự động hóa trở nên dễ dàng hơn.

Cạnh tranh nội địa và rào cản thị trường quốc tế
Tuy vậy, thị trường xe điện tại Trung Quốc cũng rất cạnh tranh, và quá trình robot hóa nhanh chóng đang khiến mức độ cạnh tranh này ngày càng khốc liệt. Các công ty Trung Quốc hiện đã sản xuất nhiều xe điện hơn tổng sản lượng của tất cả các hãng xe khác trên thế giới cộng lại. 

Mặc dù vậy, những lo ngại từ các quốc gia về sự mở rộng của ngành xe điện Trung Quốc đã phần lớn hạn chế sự hiện diện của các thương hiệu Trung Quốc tại các thị trường quốc tế, do lo ngại về khả năng cạnh tranh. Khi tự động hóa giúp Trung Quốc gia tăng sản lượng nhanh hơn nữa, những vấn đề cạnh tranh và kinh tế này có thể trở nên nghiêm trọng hơn.

Bài toán dư thừa công suất và niềm tin vào thị trường nội địa
Do đó, phần lớn xe điện hiện nay được tiêu thụ trong thị trường nội địa Trung Quốc, khiến tình trạng dư thừa công suất trở thành một vấn đề lớn đối với toàn ngành. Tuy nhiên, điều này không làm suy giảm niềm tin của ZEEKR và các doanh nghiệp xe điện khác vào khả năng hấp thụ của thị trường trong nước cũng như năng lực tiêu dùng của Trung Quốc.

Kết luận
Tăng cường tự động hóa cùng sự ra đời của các “dark factory” không chỉ là một bước tiến công nghệ mà còn phản ánh sự chuyển dịch mang tính cấu trúc của ngành sản xuất Trung Quốc – từ mô hình dựa vào lao động chi phí thấp sang mô hình dựa trên tự động hóa và năng lực công nghệ cao. Trong lĩnh vực xe điện, điều này đang giúp Trung Quốc mở rộng quy mô sản xuất với tốc độ vượt trội, tạo ra lợi thế cạnh tranh đáng kể trên thị trường toàn cầu.

Tuy nhiên, lợi thế này cũng đi kèm với những thách thức không nhỏ. Năng lực sản xuất ngày càng lớn đặt ra bài toán về nhu cầu tiêu thụ, trong khi các rào cản thương mại và lo ngại từ các thị trường quốc tế có thể hạn chế khả năng xuất khẩu. Đồng thời, sự cạnh tranh gay gắt ngay trong nội địa Trung Quốc cũng khiến áp lực đối với các doanh nghiệp ngày càng gia tăng.

Trong bối cảnh đó, tương lai của ngành xe điện Trung Quốc sẽ không chỉ phụ thuộc vào khả năng sản xuất, mà còn nằm ở việc cân bằng giữa cung và cầu, mở rộng thị trường tiêu thụ và thích ứng với môi trường cạnh tranh ngày càng phức tạp.

Để xem các tin bài khác về “Tự động hóa”, hãy nhấn vào đây.

 

Nguồn: The Wall Street Journal