TRUNG QUỐC – Những phát triển mới từ công ty Agibot (Trung Quốc), tập đoàn Abb (Thụy Sĩ), tập đoàn Fanuc (Nhật Bản) và công ty Kassow Robots (Đan Mạch) làm nổi bật một làn sóng chuyển dịch rõ rệt trong thị trường robot công nghiệp: robot cộng tác (cobot) (1) và robot linh hoạt (flexible robot) (2) đang dần bứt phá khỏi vùng an toàn của các tác vụ hỗ trợ tải trọng nhẹ. Giờ đây, chúng đang tiến sâu hơn vào các quy trình sản xuất công nghiệp truyền thống nhờ có tải trọng lớn hơn, tốc độ cao hơn, khả năng di chuyển linh hoạt và được tối ưu hóa bằng công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI).
(1) Cobot (collaborative robot): là một nhánh đặc biệt của robot công nghiệp, được thiết kế để làm việc chung một không gian an toàn với con người mà không cần rào chắn bảo vệ.
(2) Flexible robot: là một thuật ngữ dùng để chỉ những hệ thống robot được thiết kế với khả năng thích ứng nhanh chóng, dễ dàng thay đổi cấu hình hoặc nhiệm vụ mà không cần tái cấu trúc lại toàn bộ hệ thống phần cứng hay lập trình lại từ đầu theo cách phức tạp.

Đối với các doanh nghiệp sản xuất, xu hướng trên không đơn thuần là việc thay thế các buồng robot (robot cell) (*) truyền thống. Thay vào đó, nó mở ra một loạt các công cụ tự động hóa rộng lớn hơn cho những dây chuyền sản xuất ngày càng đa dạng hóa, bị giới hạn về không gian và yêu cầu tối ưu hóa hiệu suất lao động.
(*) Robot cell: hay còn gọi là ô sản xuất robot, trạm robot, là một hệ thống không gian khép kín được thiết kế riêng biệt, bao gồm robot công nghiệp và tất cả các thiết bị phụ trợ cần thiết để thực hiện một công đoạn sản xuất tự động cụ thể.

Robot linh hoạt phá vỡ tư duy khuôn mẫu của máy móc chuyên dụng
Bước phát triển nhất đang diễn ra trong ngành sản xuất điện tử. Kể từ giữa tháng 4/2026, công ty Agibot đã triển khai hàng loạt robot Agibot G2 vào dây chuyền sản xuất của tập đoàn Longcheer Technology (Trung Quốc). Tại đây, các robot tham gia trực tiếp vào quy trình sản xuất máy tính bảng, chủ yếu tại các trạm kiểm tra và thử nghiệm đa phương tiện tích hợp. Chúng đảm nhiệm các công việc yêu cầu độ chính xác cao như: cấp/ hạ hàng, đặt linh kiện vào đồ gá kiểm thử và phân loại sản phẩm.

Theo số liệu từ công ty Agibot, hệ thống đạt hiệu suất ấn đến 310 sản phẩm/ giờ, thời gian chu kỳ (cycle time) từ 19 đến 20 giây, tỷ lệ thành công vượt mốc 99%, thời gian tích hợp chỉ trong 36 giờ và khả năng vận hành bền bỉ 24/7 với tổng thời gian chạy liên tục tích lũy hơn 140 giờ. Điểm quan trọng không chỉ robot hình người (humanoid) hay robot bán thân (semi-humanoid form) (1), mà là khả năng hiện thực hóa việc đưa “AI hiện thân” (embodied AI) (2) vào một môi trường sản xuất nghiêm ngặt theo nhịp độ của quy trình (takt-time). Đối với các nhà sản xuất trong lĩnh vực điện tử, công nghệ y tế hay lắp ráp chính xác, đây là minh chứng cho thấy: robot linh hoạt trong tương lai không nhất thiết bị bó hẹp trong tư duy thiết kế cứng nhắc của các loại máy móc chuyên dụng truyền thống.
(1) Semi-humanoid form: là thuật ngữ dùng để chỉ những robot chỉ mô phỏng một phần cấu trúc cơ thể con người (thường là phần thân trên), trong khi phần thân dưới được thay thế bằng các cơ cấu cơ khí khác để tối ưu hóa cho mục đích công việc.
(2) Embodied AI: là hệ thống AI được tích hợp vào một “cơ thể” vật lý (như robot, cánh tay máy, thiết bị internet vạn vật) hoặc môi trường kỹ thuật số 3D. Khác với AI truyền thống chỉ xử lý dữ liệu số, embodied AI có thể nhận biết, tương tác vật lý và tự học hỏi từ thế giới xung quanh.

Hiệu suất công nghiệp cao và không còn rào cản tích hợp
Với dòng sản phẩm PoWa, tập đoàn ABB đang chuyển hướng sang một phân khúc mới đầy tiềm năng: tạo ra những dòng robot vừa có thể làm việc an toàn bên cạnh con người như robot cộng tác, nhưng lại sở hữu sức mạnh và tốc độ tiệm cận với robot công nghiệp hạng nặng. Theo tập đoàn ABB, dòng robot cộng tác PoWa mới đáp ứng tải trọng từ 7 đến 30 kg, đạt tốc độ đến 5,8 m/s và vận hành trên nền tảng điều khiển OmniCore.

Tập đoàn ABB định vị dòng robot PoWa cho các ứng dụng như cấp phôi máy (machine tending), đóng bao/ xếp hàng lên pallet, bắt vít và hàn hồ quang, chính là những nhiệm vụ mà hầu hết các dòng robot cộng tác trước đây thường khó thực hiện do hạn chế về tải trọng, tầm với hoặc thời gian chu kỳ. Điều này làm thay đổi hoàn toàn việc đánh giá: Vấn đề đặt ra lúc này không đơn thuần là liệu robot đó có khả năng cộng tác an toàn hay không, mà là liệu nó có mang lại hiệu suất chuẩn công nghiệp và không gặp khó khăn khi tích hợp vào hệ thống như các buồng robot truyền thống hay không.

Tối ưu khả năng di động thay vì thông số tải trọng
Ngược lại với xu hướng trên nhưng mang tính bổ trợ hoàn hảo, tập đoàn Fanuc đã tiếp cận thị trường với dòng robot CRX-3iA theo chiến lược: tối ưu hóa khả năng di động thay vì chạy đua tải trọng. Dòng robot CRX-3iA mới có trọng lượng chỉ 11 kg, nhưng có tải trọng 3 kg, tầm với 692 mm và được thiết kế để kỹ thuật viên có thể tái bố trí giữa các trạm làm việc khác nhau chỉ trong vài phút. Tập đoàn Fanuc định hướng dòng robot này cho các ứng dụng như hàn, gắp nhả linh kiện, lắp ráp chi tiết nhỏ, bắt vít, định vị dụng cụ và kiểm tra chất lượng. Đồng thời, doanh nghiệp cũng mở rộng một loạt các sản phẩm dòng CRX bằng việc bổ sung các tính năng phục vụ hàn đứng, xếp dỡ pallet hạng nặng, hỗ trợ di chuyển tải trọng lớn, ứng dụng máy vặn vít đôi (dual nutrunner), cùng các tùy chọn điều khiển mới được hỗ trợ bởi phần mềm Python, ROS 2 và Streaming Motion cho các ứng dụng dựa trên nền tảng AI. Thông điệp gửi đến các nhà sản xuất rất rõ ràng: tự động hóa đang ngày càng trở nên mô-đun hóa, dịch chuyển gần hơn đến nhà máy sản xuất và giúp người lao động có thể dễ dàng di chuyển và vận hành các công cụ máy móc.

Tiêu chuẩn mới cho phân khúc robot cộng tác hạng nhẹ cao cấp
Trong khi đó, công ty Kassow Robots hướng đến phân khúc cao cấp của dòng robot cộng tác trọng lượng nhẹ với hai dòng robot KR 1824 và KR 1240. Các mẫu robot 7 trục mới này được thiết kế để đáp ứng tải trọng cao hơn, tầm với xa hơn và giải quyết các ứng dụng yêu cầu khắt khe hơn như xếp dỡ pallet, cấp phôi máy và luân chuyển nguyên vật liệu. Công ty Kassow cho biết những thông số được nâng cấp: mô-men xoắn tại các khớp tăng 50%, tốc độ các trục cổ tay nhanh hơn 20% và độ cứng vững cơ học tăng 40%. Các robot này đã được giới thiệu trong hệ sinh thái kỹ thuật số Cu.Be của tập đoàn Bosch Rexroth tại hội chợ thương mại Hannover Messe 2026. Điều này chứng minh rằng: những đổi mới công nghệ trên robot cộng tác đang ngày càng được áp dụng sâu vào các hệ sinh thái tự động hóa lớn hơn, trong đó hệ thống điều khiển, phần mềm, mô hình nhà máy kỹ thuật số và khả năng tích hợp di động đều là những yếu tố quan trọng định hình quyết định đầu tư của doanh nghiệp.

Sự phân hóa mạnh mẽ của thế giới robot cộng tác
Sự kết nối bốn xu hướng trên đã rõ ràng: thế giới của robot cộng tác đang phân hóa ngày càng mạnh mẽ. Một mặt, các hệ thống siêu di động (ultra-mobile system) (*) đang lộ diện để giải quyết các tác vụ tự động hóa mang tính tạm thời, linh hoạt hoặc những công việc trước đây vốn bị xem là quá đơn giản để tự động hóa. Mặt khác, tải trọng lớn hơn, tốc độ cao hơn và kết cấu cơ khí vững chắc hơn đang được tích hợp trực tiếp vào các dòng robot cộng tác. Đồng thời, công ty Agibot cũng đã chứng minh rằng các hệ thống thích ứng dựa trên nền tảng AI đang được đưa vào thử nghiệm thực tế ngay trên các dây chuyền sản xuất chính. Ranh giới phân định giữa robot công nghiệp cứng nhắc, robot cộng tác hạng nhẹ an toàn và robot AI mang tính thử nghiệm đang dần trở nên mờ nhạt.
(*) Ultra-mobile system: là thuật ngữ dùng để chỉ một thế hệ robot mới được thiết kế với mục tiêu chính là sự linh hoạt, gọn nhẹ và khả năng di chuyển cực kỳ dễ dàng, cho phép chúng nhanh chóng thay đổi vị trí làm việc trong nhà máy mà không bị ràng buộc cố định một chỗ.

Lựa chọn phân khúc robot cộng tác phù hợp cho từng vấn đề gặp phải của nhà máy
Các công việc có độ biến động cao, chu kỳ sản phẩm ngắn và tải trọng hạn chế đang dần trở thành nơi hoạt động hiệu quả của các dòng robot cộng tác di động hoặc các giải pháp ứng dụng AI hiện thân. Ngược lại, những quy trình có thời gian chu kỳ rõ ràng, tải trọng lớn hơn và chuyển động lặp lại thường xuyên sẽ thuộc về phân khúc mới của dòng cobot hiệu suất cao. Ở những nơi không gian giới hạn hoặc cần trục thứ 7 để tối ưu hóa sự linh hoạt trong chuyển động, các cấu hình như của công ty Kassow sẽ là những sản phẩm ưu tiên. Do đó, các doanh nghiệp đầu tư ngày nay không nên dừng lại ở việc so sánh tải trọng và tầm với, mà cần đánh giá toàn diện cả thời gian chuyển đổi cấu hình (changeover time), tính dễ sử dụng, khả năng kết nối dữ liệu, mô hình lập trình và khả năng mở rộng quy mô trên nhiều dây chuyền sản xuất. Câu hỏi thực tế giờ đây không còn là liệu robot cộng tác đã sẵn sàng cho sản xuất hay chưa, mà là phân khúc robot cộng tác nào sẽ giải quyết triệt để vấn đề cụ thể của nhà máy.

Để xem các tin bài khác về “Robot cộng tác”, hãy nhấn vào đây.

 

Nguồn: Hannover Messe