Chất kết dính polymer mới thúc đẩy thiết kế pin bền vững

Tháng Mười Một 16 07:00 2026

MỸ – Một loại chất kết dính (binder) mới cho pin, vật liệu giữ các thành phần bên trong pin liên kết với nhau, có thể giúp pin lithium-ion thân thiện hơn với môi trường và dễ tái chế hơn mà không làm giảm hiệu suất.

Bằng cách tạo ra một loại chất kết dính không chứa flo và tan trong nước, các kỹ sư tại đại học California San Diego (University of California San Diego, Mỹ) đã chứng minh có thể đơn giản hóa cả quá trình sản xuất lẫn tái chế pin nhờ cắt giảm thành phần độc hại, mức tiêu thụ năng lượng và chất thải. Pin sử dụng chất kết dính mới hoạt động tốt tương đương pin lithium-ion thông thường.

Kết quả nghiên cứu được công bố trên tạp chí Nature Communications, là thành quả hợp tác giữa phòng thí nghiệm của Giáo sư Zheng Chen, khoa Kỹ thuật Hóa học và Nano Aiiso Yufeng Li Family thuộc trường Kỹ thuật Jacobs của đại học California San Diego, và ông John Muldoon tại viện nghiên cứu Toyota Research Institute of North America.

Hỗn hợp chất kết dính và bột điện cực tạo thành dạng sệt (slurry) dùng để chế tạo lớp điện cực
(Hình ảnh: UC San Diego)

Chất kết dính là vật liệu dạng keo được trộn với bột điện cực để tạo thành các lớp rắn, sau đó các lớp này được phủ lên lá kim loại mỏng bên trong pin. Các lớp được xếp chồng và cuộn lại để tạo thành pin. Dù chỉ chiếm một phần nhỏ trong khối lượng pin, chất kết dính có ảnh hưởng lớn đến cách pin được sản xuất và tái chế.

Pin lithium-ion thường dùng chất kết dính chứa flo vì loại vật liệu này tạo ra điện cực có độ bám dính cao, đồng đều và ổn định qua nhiều chu kỳ sạc xả. Nhờ đó, pin hoạt động tốt hơn và có tuổi thọ dài hơn. “Nhưng chính sự ổn định đó cũng khiến pin khó tái chế hơn rất nhiều”, Giáo sư Chen cho biết.

Hạn chế của chất kết dính chứa flo
Chất kết dính chứa flo phải được hòa tan trong dung môi độc hại trước khi trộn với bột điện cực. Sau khi phủ điện cực, nhà sản xuất phải dùng các lò sấy lớn để làm bay hơi dung môi. Tiếp đó cần thêm các công đoạn thu hồi và tinh chế dung môi để tái sử dụng. “Những công đoạn bổ sung này làm tăng đáng kể chi phí, mức tiêu thụ năng lượng cũng như tác động môi trường của quá trình sản xuất pin”, Tiến sĩ Jiao Lin, nghiên cứu viên sau tiến sĩ tại phòng thí nghiệm của Giáo sư Chen, cho biết.

Chất kết dính chứa flo cũng làm phức tạp quá trình tái chế pin. Loại vật liệu này để lại cặn bám khó xử lý, cần nhiệt độ cao hoặc hóa chất ăn mòn để loại bỏ. Điều này tạo ra chất thải nguy hại cùng các sản phẩm phụ chứa flo, gây nhiễm bẩn vật liệu thu hồi và khiến chúng khó được tái sử dụng trong pin mới.

Chất kết dính mới không chứa flo, không dùng dung môi độc hại
Để giải quyết cả hai vấn đề, nhóm của Giáo sư Chen đã tạo ra một loại chất kết dính không chứa flo và có thể xử lý bằng dung môi không độc hại là nước. Dù đã có những chất kết dính tan trong nước khác, chúng chưa đạt độ bền và độ ổn định cần thiết cho pin hiệu suất cao, Giáo sư Chen giải thích.

Chất kết dính mới được làm từ hai loại polymer rẻ tiền và phổ biến. Polyacrylic acid (1) giúp hỗn hợp trải đều trong quá trình sản xuất và tạo độ dẻo. Trong khi đó, carboxymethyl cellulose (2), vật liệu có nguồn gốc thực vật thường dùng trong thực phẩm và sản phẩm giấy, mang lại độ bền và độ bám dính.
(1) Polyacrylic acid (PAA): là polymer tổng hợp từ acid acrylic, tan trong nước, có nhiều nhóm carboxyl giúp liên kết tốt với bề mặt hạt vật liệu. Trong pin, PAA đã được nghiên cứu làm chất kết dính gốc nước, đặc biệt cho điện cực silicon.
(2) Carboxymethyl cellulose (CMC): là dẫn xuất của cellulose, tan trong nước, được dùng làm chất làm đặc trong thực phẩm, giấy và mỹ phẩm. Trong công nghiệp pin, CMC thường được dùng làm chất kết dính gốc nước cho điện cực âm graphite.

Các polymer trước tiên được hòa tan trong nước. Sau đó, nhóm nghiên cứu bổ sung acid citric, loại acid tự nhiên có trong trái cây họ cam quýt, để liên kết hóa học các polymer với nhau. Kết quả là một mạng lưới liên kết chặt chẽ, được giữ bởi nhiều loại liên kết hóa học bổ trợ cho nhau. Nhờ đó, chất kết dính này có độ bền, độ dẻo, độ ổn định và độ bám dính đủ để cạnh tranh với chất kết dính chứa flo thông thường.

Sản xuất và tái chế pin dùng chất kết dính mới
Pin chế tạo với chất kết dính không chứa flo đạt hiệu suất ban đầu tương đương pin lithium-ion thông thường. Pin còn duy trì dung lượng lâu hơn sau hàng trăm đến hàng nghìn chu kỳ sạc xả. Chất kết dính này cũng tương thích với nhiều loại điện cực, gồm điện cực dương lithium sắt phosphate (LFP), điện cực dương giàu niken, điện cực âm graphite và điện cực âm silicon.

Chất kết dính mới còn có thể đơn giản hóa quá trình tái chế pin. Thay vì dùng hóa chất mạnh và nhiệt độ cao để loại bỏ như với chất kết dính chứa flo, nhóm nghiên cứu chỉ cần tháo rời pin và ngâm điện cực trong nước. Nước hòa tan chất kết dính, giúp lớp phủ điện cực tách sạch khỏi lá kim loại mà không để lại cặn. Vật liệu điện cực thu hồi sau đó được tái tạo bằng quy trình tái chế trực tiếp (direct recycling) (3) và dùng để chế tạo pin mới.
(3) Tái chế trực tiếp (direct recycling): là phương pháp thu hồi và phục hồi vật liệu điện cực mà vẫn giữ nguyên cấu trúc tinh thể, thay vì phân hủy thành nguyên tố bằng nhiệt luyện hoặc thủy luyện. Phương pháp này giúp tiết kiệm năng lượng và hóa chất so với các quy trình tái chế truyền thống.

Pin tái chế này hoạt động tốt tương đương pin chế tạo từ vật liệu điện cực thu hồi từ pin dùng chất kết dính chứa flo thông thường.

Kế hoạch thương mại hóa chất kết dính mới
Bước tiếp theo là mở rộng quy mô sản xuất chất kết dính phục vụ sản xuất thương mại. Nhóm nghiên cứu hiện đang tối ưu chất kết dính cho các hệ hóa học pin khác nhau nhằm cải thiện hiệu suất. Giáo sư Chen và nhóm dự kiến thương mại hóa chất kết dính thông qua hợp tác với các đối tác trong ngành.

Để xem các tin bài khác về “Pin lithium-ion”, hãy nhấn vào đây.

 

Nguồn: Electronics Online

Bình luận hay chia sẻ thông tin