PHÁP – Trong lĩnh vực AI công nghiệp, trọng tâm đang có sự dịch chuyển rõ rệt: từ các hệ thống thuần hỗ trợ sang thế hệ trí tuệ nhân tạo (AI) trao quyền cho máy móc, robot và các nhà máy sản xuất hoạt động hiệu quả hơn trong thế giới vật lý. Công ty Genesis AI chính là minh chứng rõ nét nhất cho xu hướng này ở thời điểm hiện tại. Ngày 6/5/2026, công ty khởi nghiệp Genesis AI của Pháp đã giới thiệu Gene-26.5, một mô hình robot nền tảng (foundational robotics model) kèm một bàn tay robot mô phỏng cơ chế hoạt động của con người.

Mô hình này được thiết kế để điều khiển nhiều loại robot khác nhau, hướng đến các ứng dụng công nghiệp trong các lĩnh vực ô tô, điện tử, dược phẩm và hậu cần. Điểm nổi bật của công nghệ nằm ở phương pháp thu thập dữ liệu chuyển động thực tế từ công nhân tại các nhà máy thông qua găng tay gắn cảm biến, từ đó huấn luyện và chuyển giao các kỹ năng linh hoạt này cho robot.

Giải quyết các vấn đề của tự động hóa truyền thống
Công ty Genesis tập trung giải quyết những tác vụ mà tự động hóa truyền thống chưa giải quyết triệt để: lắp ráp linh hoạt, thiết lập dây cáp, xử lý linh kiện nhạy cảm, cùng các quy trình kẹp nhặt và bốc dỡ. Mục tiêu là nếu robot không còn cần lập trình cứng cho từng tác vụ riêng lẻ mà có thể tự tổng quát hóa kỹ năng từ dữ liệu và mô phỏng, phạm vi của tự động hóa sẽ được mở rộng đáng kể. Điều này cũng mở ra cơ hội tự động hóa cho các quy trình vốn trước đây hoàn toàn phụ thuộc vào con người do sự đa dạng của sản phẩm, chu kỳ thời gian không cố định hoặc yêu cầu phức tạp về kỹ năng vận động tinh.

Những cánh tay robot mới được trang bị thay thế cho robot hình người (humanoid)
Thị trường phần cứng cũng đang chuyển dịch song song. Linkerbot (Trung Quốc), doanh nghiệp cung cấp bàn tay robot cơ động cao với nhiều bậc tự do (degrees of freedom) (*), hướng tới mức định giá 6 tỷ USD trong vòng gọi vốn tiếp theo. Doanh nghiệp này cho biết họ đang nắm giữ hơn 80% thị trường toàn cầu về bàn tay robot nhiều bậc tự do và lên kế hoạch mở rộng quy mô sản xuất từ 5.000 lên 10.000 đơn vị mỗi tháng.
(*) Bàn tay robot nhiều bậc tự do (degrees of freedom – DoF): 1 bậc tự do tương đương với 1 khả năng chuyển động độc lập (lên/ xuống, trái/ phải, hoặc xoay) tại một khớp. Bàn tay nhiều bậc tự do (thường từ 12 đến hơn 20 DoF), được thiết kế mô phỏng cấu trúc xương và cơ của bàn tay người. Bàn tay người sinh học có khoảng 21 đến 23 bậc tự do (mỗi ngón tay có 3-4 khớp chuyển động độc lập, riêng ngón cái phức tạp hơn để có thể đối chiếu với các ngón khác).

Xét về mặt chiến lược, điều quan trọng không nằm ở sự hiện diện của những robot hình người, mà là tư duy công nghiệp hóa thực tế: công ty Linkerbot nhấn mạnh rằng phần lớn khách hàng của họ lựa chọn lắp các bàn tay thế hệ mới này lên các cánh tay robot sẵn có tại nhà máy, thay vì đầu tư mua mới toàn bộ một robot hình người.

Công nghệ AI trở thành lõi vận hành trong xu hướng mới
Tại hội chợ thương mại Hannover Messe 2026, sự chuyển dịch hướng tới nền sản xuất do công nghệ AI dẫn dắt đã thể hiện rõ nét hơn bao giờ hết. Tại đây, tập đoàn Nvidia đã nhận định về một cột mốc cho ngành chế tạo, đồng thời cùng các đối tác trình bày các ứng dụng tích hợp AI vật lý (AI physics), tác nhân AI (AI agents), mô phỏng thời gian thực, AI thị giác (vision AI) và robot hình người vào các hoạt động của nhà máy. Song song đó, tập đoàn Microsoft và tập đoàn Kuka cũng phối hợp trình diễn cách các robot di động và robot cộng tác (cobot) có thể điều phối luồng nguyên vật liệu, bốc dỡ và xử lý một cách thông minh hơn trong môi trường sản xuất tích hợp dữ liệu và điện toán đám mây. Đây chính là lõi vận hành của xu hướng này: công nghệ AI không được đưa vào như một công cụ tách biệt, mà đóng vai trò là một lớp kiểm soát và tối ưu hóa phủ lên toàn bộ quy trình kỹ thuật, mô phỏng, robot và ngay tại nhà máy.

Từ nghiên cứu đến thực tế ứng dụng trong công nghiệp
Giới nghiên cứu cũng đang dịch chuyển mạnh mẽ theo hướng công nghiệp hóa. Tại hội chợ Hannover Messe 2026, viện Fraunhofer IFAM đã giới thiệu “robot máy công cụ” (machine tool robot), giải pháp được thiết kế nhằm kết hợp giữa robot công nghiệp truyền thống và máy công cụ chuyên dụng. Thông qua hệ thống điều khiển dựa trên mô hình (model-based control), hệ truyền động tối ưu và cấu trúc cơ khí cải tiến, robot này có khả năng bù trừ các sai số động học và giảm chấn, mang lại độ chính xác quỹ đạo cao hơn trong các quy trình gia công phức tạp. Đồng thời, một trung tâm đào tạo và năng lực về robot hình người đang được thành lập tại Stade (phía bắc nước Đức). Nơi đây sẽ chịu trách nhiệm thu thập thông tin thực tế từ các ứng dụng công nghiệp, sau đó dùng công nghệ AI để khái quát hóa và chuyển đổi chúng thành các mô hình độc lập với hệ thống phần cứng.

Không chỉ là vấn đề hiệu suất, mà là vấn đề cạnh tranh
Bối cảnh địa chính trị càng làm tăng thêm tính cấp bách của xu hướng này. Ngày 5 tháng 5, liên đoàn robot quốc tế (IFR – International federation of robotics) thông báo rằng Trung Quốc đang đặt ngành robot vào vị trí trung tâm trong hệ thống công nghiệp hiện đại thuộc kế hoạch năm năm lần thứ 15, đồng thời định hướng các nghiên cứu công nghệ AI gắn kết chặt chẽ hơn với các ứng dụng vật lý. Trung Quốc hiện sở hữu một lực lượng vận hành lớn với gần hai triệu robot công nghiệp; theo liên đoàn IFR, quốc gia này đã chiếm đến 54% lượng robot công nghiệp được lắp đặt mới mỗi năm trên khắp thế giới. Vì vậy, đối với các doanh nghiệp châu Âu, AI vật lý (physical AI) không còn dừng lại ở vấn đề nâng cao hiệu suất, mà đã trở thành yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh trên thị trường toàn cầu.

Cần có các cơ chế an toàn đa tầng mới
Cùng với những bước tiến công nghệ, một danh mục rủi ro mới cũng đang dần mở ra. Bài báo được xuất bản ngày 29/4/2026 trên tạp chí Science Robotics đã đưa ra cảnh báo: không thể áp dụng các cơ chế an toàn của chatbot lên robot tích hợp công nghệ AI. Khi các mô hình nền tảng (foundation models) trực tiếp điều khiển các hệ thống vật lý, các phương pháp tinh chỉnh hành vi (alignment) truyền thống sẽ không còn đủ sức bảo vệ hệ thống. Lúc này, ngành công nghiệp cần các cơ chế an toàn đa tầng và phụ thuộc vào bối cảnh (context-dependent), bởi bất kỳ sự cố vận hành nào cũng không chỉ dừng lại ở một câu trả lời sai, mà có thể gây ra những thiệt hại nghiêm trọng trong thế giới thực.

Tăng tính linh hoạt, độ bền bỉ và khả năng mở rộng cho các hệ thống sản xuất hiện hữu
Dù AI vật lý (Physical AI) chưa thể thay thế hoàn toàn tự động hóa truyền thống trên diện rộng, nhưng đây chính là bài kiểm tra thử chiến lược cho làn sóng tự động hóa tiếp theo. Ngay từ lúc này, các doanh nghiệp cần rà soát và xác định xem những quy trình thủ công nào chưa được tự động hóa, không phải vì lý do chi phí, mà do sự biến thiên lớn, yêu cầu khắt khe về kỹ năng vận động tinh hoặc độ phức tạp khi tích hợp hệ thống. Đây chính là điểm cốt lõi tạo ra giá trị kinh tế mới: không nằm ở hình ảnh biểu trưng của những robot hình người, mà nằm ở năng lực thích ứng dựa trên dữ liệu, giúp các hệ thống sản xuất hiện tại trở nên linh hoạt hơn, bền bỉ hơn và dễ dàng mở rộng quy mô hơn.

Để xem các tin bài khác về “Trí tuệ nhân tạo”, hãy nhấn vào đây.

 

Nguồn: Hannover Messe