Israel hiện là quốc gia có hơn 24.000 startup – mật độ startup tính theo đầu người cao nhất thế giới. Trong số đó, có 42 công ty đã phát triển thành “kỳ lân”, tức được định giá trên 1 tỷ USD. Mặc dù có quy mô lãnh thổ nhỏ, Israel đứng thứ tư thế giới về số lượng doanh nghiệp niêm yết trên sàn NASDAQ (một trong những sàn giao dịch chứng khoán lớn nhất thế giới), chỉ sau Hoa Kỳ, Canada và Trung Quốc. NVIDIA hiện có khoảng 6.000 nhân viên tại Israel và đang lên kế hoạch xây dựng một cơ sở mới với quy mô bổ sung thêm 10.000 nhân sự.

Trong bài viết lần này, ban biên tập technologyMAG chia sẻ video của kênh Brimm., nói về những yếu tố đã thúc đẩy Israel trở thành một quốc gia hàng đầu về khởi nghiệp.

Để xem và hiểu một cách đầy đủ nội dung của video (bằng tiếng Anh), Quý độc giả nên tham khảo toàn bộ nội dung của bài viết trước khi xem video. Để xem video ở chế độ toàn màn hình (full-screen), vui lòng nhấn vào khung [ ] tại góc phải phía dưới của video hoặc nhấn phím F.

Xin lưu ý rằng bài viết được đăng tải với mục đích chia sẻ thông tin, phân tích những yếu tố và bối cảnh góp phần hình thành cũng như thúc đẩy sự phát triển của hệ sinh thái kinh doanh và đổi mới sáng tạo tại Israel.

Một quốc gia nhỏ với năng lực đổi mới vượt trội
Hơn một nửa diện tích lãnh thổ Israel là sa mạc và tình trạng khan hiếm nước từng là một hạn chế kéo dài trong nhiều năm. Tuy nhiên, quốc gia này lại tạo ra nhiều startup hơn cả Ấn Độ, Nhật Bản, Hàn Quốc và Vương quốc Anh. Bloomberg xếp Israel đứng thứ năm trong Chỉ số Đổi mới Toàn cầu và đứng đầu thế giới về nghiên cứu và phát triển (R&D) vào năm 2019.

Israel không phải lúc nào cũng thành công
Tuy nhiên, mọi thứ không phải lúc nào cũng như vậy. Từ năm 1948 đến đầu những năm 1990, thành tích kinh tế của Israel khá khiêm tốn. Trong phần lớn giai đoạn cuối thế kỷ XX, nền kinh tế nước này có nhiều điểm giống một quốc gia thường xuyên bất ổn hơn là một quốc gia phát triển như ngày nay.

Trong giai đoạn 1974-1986, lạm phát hàng năm luôn duy trì trên 30%. Đến năm 1984, tỷ lệ này đã lên gần 400%. Ở thời kỳ đỉnh điểm, siêu lạm phát của Israel thậm chí còn vượt mức mà Venezuela từng trải qua trong cuộc khủng hoảng năm 2015.

Kế hoạch ổn định kinh tế mở ra bước ngoặt
Bước ngoặt xuất hiện vào giữa thập niên 1980. Năm 1985, Hoa Kỳ đã hỗ trợ xây dựng một chương trình ổn định kinh tế, giúp kiểm soát lạm phát và tạo ra môi trường để người dân Israel sẵn sàng ở lại, làm việc và đầu tư. Đến đầu những năm 1990, Israel bước vào giai đoạn ổn định kinh tế, đặt nền móng cho nền kinh tế hiện đại ngày nay.

Sự thay đổi này đã tạo nên thế hệ startup nội địa đầu tiên. Nhiều người Israel trở về từ Hoa Kỳ để thành lập doanh nghiệp, mở các trung tâm nghiên cứu và phát triển (R&D) cho các công ty Mỹ hoặc đầu tư vào ngành công nghệ đang hình thành, qua đó tạo tiền đề cho làn sóng bùng nổ startup sau này.

Làn sóng nhập cư bổ sung nguồn nhân lực chất lượng cao
Cùng thời điểm đó, Israel đón nhận một làn sóng nhập cư với hơn 900.000 người đến từ Liên Xô cũ. Trong số này có rất nhiều kỹ sư, giáo sư và nhà khoa học. Đối với một quốc gia chỉ có khoảng 4,8 triệu dân vào thời điểm đó, đây tương đương mức tăng dân số khoảng 20% chỉ trong thời gian rất ngắn.

Làn sóng nhập cư xuất hiện đúng vào thời điểm Israel cần bổ sung nguồn nhân lực chất lượng cao, mang đến cho ngành công nghệ non trẻ của nước này chính xác những chuyên môn mà họ còn thiếu.

Yozma – Nền móng của hệ sinh thái đầu tư mạo hiểm
Cũng trong giai đoạn này, chính phủ Israel triển khai chương trình Yozma nổi tiếng. Chính phủ cam kết đầu tư 20 triệu USD theo cơ chế đối ứng 1,5-1. Nhà nước nắm giữ 40% cổ phần nhưng cho phép các đối tác mua lại phần vốn này với mức giá thấp sau 5 năm. Trên thực tế, chính phủ gánh phần lớn rủi ro trong khi các nhà đầu tư được hưởng phần lớn lợi ích.

Kết quả là các startup bắt đầu xuất hiện trên khắp đất nước, các quỹ đầu tư mạo hiểm phát triển nhanh chóng và hệ sinh thái công nghệ Israel nhanh chóng trở thành điểm thu hút dòng vốn toàn cầu.

Nghĩa vụ quân sự – Cỗ máy đào tạo nhân tài
Không thể nói về văn hóa kinh doanh của Israel mà bỏ qua vai trò của quân đội. Lịch sử trong khu vực đã hình thành một nền văn hóa luôn duy trì trạng thái sẵn sàng. Vì vậy, mọi công dân trên 18 tuổi đều phải thực hiện nghĩa vụ – khoảng 24 tháng đối với nữ và 32 tháng đối với nam.

Mặc dù hệ thống này được xây dựng nhằm đảm bảo quốc phòng, nhưng theo thời gian nó đã trở thành một cỗ máy phát triển nhân tài rất hiệu quả. Ngay từ sớm, các tân binh được đánh giá và phân vào những lĩnh vực phù hợp với năng lực như vật lý, khoa học vật liệu, kỹ thuật hoặc lãnh đạo. Quá trình này giúp họ phát triển kỹ năng kỹ thuật và khả năng ra quyết định từ nhiều năm trước khi chính thức bước vào thị trường lao động dân sự.

Unit 8200 – Nơi sản sinh nhiều doanh nhân công nghệ
Trong thời gian phục vụ quốc phòng, nhiều thanh niên Israel được tiếp cận các công nghệ tiên tiến, từ đó hình thành nhiều ý tưởng cho nghiên cứu và các sản phẩm thương mại sau này. Một trong những đơn vị nổi bật nhất là Unit 8200 – đơn vị chịu trách nhiệm thu thập, chặn và giải mã tín hiệu, các cuộc gọi, email cùng nhiều hình thức liên lạc khác.

Đây là nơi quy tụ nhiều bộ óc xuất sắc của Israel và có quyền tự chủ rất lớn trong tuyển chọn nhân sự. Đơn vị này gần như có thể lựa chọn bất kỳ ứng viên nào mình mong muốn, thậm chí trong một số trường hợp còn phát hiện nhân tài từ nhiều năm trước khi họ nhập ngũ. Một trong những chương trình tuyển chọn đầu vào của Unit 8200 là Magshimim – chương trình ngoại khóa dành cho các học sinh trung học có năng khiếu đặc biệt về công nghệ và an ninh mạng.

Trong số các cựu học viên nổi bật có Uri Levine. Sau khi hoàn thành nghĩa vụ, ông cùng các cộng sự thành lập Waze vào năm 2008. Năm năm sau, Google mua lại Waze – hiện là ứng dụng dẫn đường được sử dụng phổ biến trên thế giới – với giá hơn 1 tỷ USD.

Talpiot – Chương trình đào tạo tạo ra các doanh nghiệp tỷ USD
Unit 8200 chỉ là một phần trong mô hình đổi mới sáng tạo của Israel. Talpiot là một học viện tinh hoa được thành lập để tuyển chọn những bộ óc khoa học xuất sắc nhất cả nước và đào tạo họ phát triển các ý tưởng đổi mới.

Kết quả đạt được rất ấn tượng. Khoảng một phần tư học viên tốt nghiệp trở thành doanh nhân và một phần ba trong số các doanh nhân đó xây dựng được doanh nghiệp có giá trị trên 100 triệu USD. Trên thực tế, điều này đồng nghĩa cứ khoảng tám doanh nhân xuất thân từ Talpiot thì có một người tạo ra một công ty kỳ lân. Khoảng 10% số kỳ lân của Israel và khoảng 30% số decacorn – các doanh nghiệp được định giá trên 10 tỷ USD – đều có nguồn gốc từ chương trình này.

Từ chương trình đào tạo đến các doanh nghiệp công nghệ toàn cầu
Các cựu học viên Talpiot đã sáng lập nhiều doanh nghiệp đáng chú ý, trong đó có Takadu. Công ty này phát triển các hệ thống giám sát hạ tầng cấp nước thông minh có khả năng phát hiện rò rỉ theo thời gian thực ở bất kỳ đâu trên thế giới. Một trong những khách hàng lớn của Takadu là Thames Water tại Vương quốc Anh. Điều đó có nghĩa là khi một đường ống nước bị vỡ ở London, cảnh báo đầu tiên thường được gửi từ một máy tính đặt tại Tel Aviv (thủ đô của Israel).

Mối liên kết giữa trường đại học và doanh nghiệp
Một yếu tố quan trọng khác phía sau thành công của Israel là mối liên kết đặc biệt chặt chẽ giữa giới học thuật và doanh nghiệp. Các trường đại học vận hành gần giống như những dây chuyền chuyển giao công nghệ, đưa các kết quả nghiên cứu từ phòng thí nghiệm ra ứng dụng thương mại.

Mối liên kết này rất quan trọng bởi các nhà nghiên cứu thường tạo ra nhiều bằng sáng chế có giá trị nhưng không phải lúc nào cũng là doanh nhân có khả năng thương mại hóa những sáng chế đó. Technion – Viện Công nghệ Israel, xuất bản The Book of Good Ideas, một danh mục các bằng sáng chế mà doanh nghiệp có thể cấp phép sử dụng. Mô hình này khá đơn giản nhưng giúp các công nghệ tiềm năng không bị bỏ quên và được đưa ra thị trường nhanh chóng.

Một quốc gia nhỏ với tầm ảnh hưởng vượt xa quy mô
Khi kết hợp tất cả các yếu tố trên, có thể thấy Israel vận hành theo cách hoàn toàn không tương xứng với quy mô của mình. Quốc gia này có diện tích nhỏ hơn mọi quốc gia lớn tại Trung Đông. Trong một khu vực có những quốc gia rộng lớn như Saudi Arabia và Iran, Israel chỉ là một quốc gia có quy mô địa lý rất nhỏ.

Tuy nhiên, nước này lại tạo ra nhiều startup, nhiều công ty kỳ lân và nhiều doanh nghiệp công nghệ tiên tiến hơn gần như tất cả các quốc gia còn lại trong khu vực. Hành trình chuyển mình từ một quốc gia nhỏ với nguồn tài nguyên hạn chế thành một cường quốc đổi mới sáng tạo toàn cầu là một câu chuyện đáng để nghiên cứu.

Để xem các tin bài khác về “Khởi nghiệp”, hãy nhấn vào đây.

 

Nguồn: Brimm.