Sự thúc đẩy của những tiến bộ khoa học kỹ thuật hiện đại, đặc biệt là công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) và các biến thể đã tạo ra một nền tảng vững chắc, góp phần thúc đẩy sự phát triển nhanh chóng của công nghệ robot hình người.

Trong phần 2 của bài viết với chủ đề Robot hình người: Khoảng cách giữa công nghệ và thực tế hiện nay, ban biên tập technologyMAG chia sẻ video của kênh Bloomberg Originals, nói về thực tế của robot hình người, từ bài toán kinh tế, sản xuất cho đến ứng dụng của công nghệ tiềm năng này.

Để xem và hiểu một cách đầy đủ nội dung của video (bằng tiếng Anh), Quý độc giả nên tham khảo toàn bộ nội dung của bài viết trước khi xem video. Để xem video ở chế độ toàn màn hình (full-screen), vui lòng nhấn vào khung [ ] tại góc phải phía dưới của video hoặc nhấn phím F.

Trung Quốc và cuộc đua robot hình người
Một trong những quốc gia phát triển nhanh nhất trong lĩnh vực robot hình người chính là Trung Quốc. Tại Bắc Kinh, Thế vận hội Robot Hình Người Thế giới đầu tiên đã diễn ra trong một sân trượt băng Olympic cũ. Robot hình người từ khắp nơi trên thế giới tham gia chạy, nhảy, khiêu vũ, đấm bốc, đá bóng và thực hiện các nhiệm vụ lao động.

Những người tham gia mô tả sự kiện này là độc đáo, kỳ lạ và đầy thú vị. Một số người cho biết lần đầu tương tác với robot họ cảm thấy hơi sợ vì đó là một cỗ máy rất nặng đang đi lại ngay bên cạnh mình. Nhưng theo thời gian, họ dần hình thành một kiểu kết nối với robot.

Các cuộc thi này là một phần trong chiến lược lớn hơn của Trung Quốc nhằm dẫn đầu ngành robot hình người và robot AI. Sự quan tâm của Trung Quốc phần lớn đến từ chiến lược cấp quốc gia. Ngay từ năm 2015, kế hoạch Made in China 2025 đã xác định robot, xe điện và bán dẫn là những động lực tăng trưởng tương lai.

Đến năm 2025, Trung Quốc cam kết đầu tư 1 nghìn tỷ nhân dân tệ (khoảng 140 tỷ USD) cho các công nghệ mới nổi, trong đó robot chiếm phần lớn. Khoản hỗ trợ này đã giúp tạo ra khoảng 140 công ty robot hình người tại Trung Quốc, dù tốc độ tăng trưởng nhanh đến mức chính quyền cũng bắt đầu cảnh báo về nguy cơ bong bóng.

Hiện Trung Quốc đang thống trị thị trường robot hình người theo cách tương tự ngành xe điện. Các công ty như AgiBot, UBTech và Unitree nằm trong số những doanh nghiệp xuất xưởng nhiều robot hình người nhất năm 2025. Thành công này phần lớn đến từ năng lực sản xuất nhanh và chi phí thấp.

Phần lớn chuỗi cung ứng điện tử toàn cầu đều tập trung tại Trung Quốc, từ mạch điện cho tới linh kiện hoàn chỉnh. Quy mô này tạo ra lợi thế kinh tế và khả năng tăng tốc rất lớn. Hệ sinh thái robot của Trung Quốc cũng tích hợp theo chiều dọc giống ngành xe điện, với hàng loạt công ty cung cấp cảm biến, chip AI, pin và nhiều linh kiện khác cho robot hình người.

Robot có thực sự thay thế con người?
Dù đạt nhiều tiến bộ kỹ thuật, robot hình người vẫn phải chứng minh giá trị kinh tế của mình bằng cách làm việc thực tế. Các nhà kinh tế học nghiên cứu thay đổi công nghệ cho rằng nỗi lo máy móc thay thế con người không phải điều mới. Điều quan trọng là robot sẽ được triển khai như thế nào và người lao động có được tham gia vào quá trình đó hay không.

Robot không phải công nghệ mới. Chúng đã xuất hiện trong nhà máy hàng chục năm và rất giỏi trong các nhiệm vụ lặp đi lặp lại như hàn, sơn hoặc lắp ráp. Tuy nhiên robot công nghiệp truyền thống không đa năng. Robot hình người được kỳ vọng sẽ thực hiện được các công việc mà con người làm.

Điều này đặc biệt quan trọng khi riêng Hoa Kỳ dự kiến thiếu gần 2 triệu lao động sản xuất vào năm 2033. Nếu robot hình người muốn giúp lấp đầy khoảng trống đó, chúng phải có khả năng di chuyển, giải quyết vấn đề và làm việc an toàn cạnh con người. Hiện tại điều này mới chỉ xuất hiện trong các chương trình thử nghiệm hạn chế của những tập đoàn lớn như BMW, Amazon và Hyundai.

Thử nghiệm trong kho hàng và nhà máy
GXO là một trong các công ty đang thử nghiệm robot hình người bên thứ ba trong hệ thống kho vận. GXO đã làm việc với robot suốt 10 năm qua và hiện đang đi đầu trong việc triển khai thử nghiệm robot hình người trong kho hàng.

Một trong những ứng dụng tiềm năng là làm việc trong kho đông lạnh. Robot có thể hoạt động suốt vòng đời pin trong môi trường lạnh, trong khi con người điều khiển và giám sát từ bên ngoài, giúp nhân viên không phải ở lâu trong điều kiện khắc nghiệt.

Tuy nhiên robot hình người hiện vẫn chưa hoàn hảo. Chúng có thể làm hỏng sản phẩm, đánh rơi hàng hóa hoặc đặt đồ sai vị trí. Vì vậy con người vẫn phải làm việc cùng chúng để sửa lỗi và kiểm tra chất lượng.

Ngoài ra, robot hình người còn đối mặt với nhiều giới hạn kỹ thuật. Chúng di chuyển chậm, thời lượng pin thấp và thiếu độ khéo léo. Những hành động con người xem là hiển nhiên như nhấc một chiếc hộp hay cầm đồ vật đều yêu cầu kỹ năng vận động tinh vi mà động cơ và bộ truyền động rất khó tái tạo.

Do đó GXO không cho rằng robot hình người sẽ thay thế đáng kể công việc của con người trong vài năm tới. Các nhiệm vụ vẫn quá phức tạp và quá quan trọng về mặt chất lượng để giao hoàn toàn cho robot. Ngoài ra, lợi nhuận đầu tư cuối cùng cũng chưa được xác định rõ vì công nghệ vẫn đang thay đổi.

Thách thức trong môi trường thực tế
Các nhà máy và kho vận vốn đã được xây dựng xoay quanh robot công nghiệp, nhưng bệnh viện và nhà ở lại là thử thách lớn hơn nhiều. Trong sản xuất, quy trình thường cố định và có thể tách biệt con người khỏi khu vực robot hoạt động.

Bệnh viện thì khác. Đây là môi trường bán cấu trúc với rất nhiều yếu tố không chắc chắn. Dù có quy trình chăm sóc bệnh nhân rõ ràng, các tình huống phát sinh vẫn xảy ra liên tục. Sai sót trong môi trường y tế có thể liên quan trực tiếp tới tính mạng con người, khiến chi phí của lỗi gần như không thể chấp nhận.

Tương lai của robot hình người
Câu hỏi lớn hiện nay là liệu robot hình người có thể vượt qua các thách thức kỹ thuật, thu hồi khoản đầu tư khổng lồ đã được đổ vào chúng và trở thành những trợ lý không thể thiếu hay không – từ gấp quần áo, tưới cây cho tới lắp ráp ô tô.

Một khả năng khác là chúng chỉ trở thành sản phẩm gây tò mò rồi cuối cùng bị thay thế bởi các loại robot có hình dạng khác phù hợp hơn với từng nhiệm vụ cụ thể.

Sau hơn 40 năm nghiên cứu robot, Ken Goldberg cho biết ông vẫn thấy lĩnh vực này vô cùng hấp dẫn. Ông lạc quan về tương lai vì robot học vẫn còn rất nhiều câu hỏi lớn và rất nhiều nghiên cứu cần thực hiện. Nhưng ông cũng nhấn mạnh rằng mọi người cần thực tế hơn về khung thời gian phát triển.

Kết luận
Dù vẫn còn nhiều giới hạn về chi phí, độ ổn định và khả năng thích nghi trong môi trường thực tế, robot hình người đang tiến gần hơn bao giờ hết tới giai đoạn có thể tham gia vào nhiều công việc ngoài đời thực. Những tiến bộ trong AI, cảm biến, pin và hệ thống truyền động đang giúp khoảng cách giữa nghiên cứu và ứng dụng thương mại dần được thu hẹp.

Tuy nhiên, để robot hình người thực sự trở thành một phần phổ biến của xã hội như ô tô hay điện thoại thông minh ngày nay, ngành công nghiệp này vẫn cần có thêm thời gian. Cuộc đua hiện tại không còn chỉ là chế tạo một cỗ máy biết đi lại, mà là tạo ra những robot đủ thông minh, an toàn và đáng tin cậy để hoạt động cùng con người trong thế giới thực.

Để xem các tin bài khác về “Robot hình người”, hãy nhấn vào đây.

 

Nguồn: Bloomberg Originals