TRUNG QUỐC – Robot hình người của Trung Quốc đang thu hút sự chú ý nhờ vào khả năng hát, nhảy, chạy marathon và thực hiện những chuyển động ngày càng phức tạp. Tuy nhiên, phần quan trọng hơn của cuộc cách mạng robot lại diễn ra trong các khu công nghiệp và nhà máy, nơi robot đang từng bước thay đổi phương thức sản xuất.

Trong bài viết lần này, ban biên tập technologyMAG chia sẻ video từ kênh BBC News, nói về việc Trung Quốc đẩy mạnh tự động hóa, sản xuất và xuất khẩu robot, làm thay đổi ngành công nghiệp và thị trường lao động.

Để xem và hiểu đầy đủ nội dung của video (bằng tiếng Anh), Quý độc giả nên tham khảo toàn bộ nội dung của bài viết trước khi xem video. Để xem video ở chế độ toàn màn hình (full-screen), vui lòng nhấn vào khung [ ] ở góc phải phía dưới của video hoặc nhấn phím F.

Trung Quốc hiện có số lượng robot hoạt động trong các nhà máy nhiều hơn tổng số robot trên thế giới. Trong nhiều năm qua, nước này đã đầu tư hàng trăm tỷ bảng Anh vào quá trình chuyển đổi lực lượng lao động và thúc đẩy tự động hóa. Đổi mới công nghệ và robot cũng đã trở thành một trong những ưu tiên kinh tế của Trung Quốc trong những năm gần đây. Sự chuyển đổi này không chỉ liên quan đến năng suất và chi phí sản xuất. Nó còn đặt ra câu hỏi lớn về tương lai của việc làm, đặc biệt trong một nền kinh tế mà hàng triệu lao động vẫn phụ thuộc vào các công việc trong nhà máy. So với robot hình người, robot công nghiệp ít gây chú ý hơn về mặt hình ảnh nhưng lại có vai trò thực tế lớn hơn trong hoạt động sản xuất. Một số cánh tay robot hiện có thể thực hiện khoảng 90% các công việc trong nhà máy. Ở thời điểm hiện tại, vẫn cần con người để lắp ráp và vận hành nhiều hệ thống robot. Tuy nhiên, các nhà sản xuất kỳ vọng khả năng của robot sẽ tiếp tục mở rộng nhanh chóng. Một số hệ thống hiện mới chỉ được lập trình để thực hiện các nhiệm vụ tương đối đơn giản. Theo nhận định từ phía nhà sản xuất, trong vòng hai đến ba năm tới, robot có thể đảm nhiệm phạm vi công việc rộng hơn. Xa hơn nữa, các nhà máy có thể tiến tới mô hình trong đó robot tham gia trực tiếp vào quá trình sản xuất robot.

(Hình minh họa nguồn từ YouTube)

Ngành ô tô trở thành một trong những nơi tự động hóa diễn ra rõ nhất
Tại một số nhà máy ô tô ở Trung Quốc, nhiều khu vực sản xuất gần như không còn cần sự hiện diện thường xuyên của con người. Đây là kết quả của quá trình đầu tư mạnh vào dây chuyền tự động và robot công nghiệp. Một trong những động lực chính của quá trình này là sự thay đổi về nhân khẩu học. Trung Quốc đang đối mặt với lực lượng lao động già hóa và dân số suy giảm, khiến tự động hóa trở thành một giải pháp quan trọng để duy trì năng lực sản xuất. Tuy nhiên, con người vẫn giữ vai trò cần thiết tại một số công đoạn, đặc biệt ở phần cuối của dây chuyền lắp ráp. Điều này cho thấy quá trình tự động hóa hiện chưa đồng nghĩa với việc loại bỏ hoàn toàn lao động con người. Theo số liệu được đề cập trong báo cáo, Trung Quốc có khoảng hai triệu robot công nghiệp đang hoạt động, cao gấp khoảng ba lần so với Hoa Kỳ.

Một trong những lợi ích trực tiếp của robot là giảm nhu cầu lao động tại các công đoạn có thể tự động hóa, qua đó giúp giảm chi phí sản xuất. Một số trạm làm việc trong nhà máy ô tô đã có thể vận hành hoàn toàn tự động mà không cần con người can thiệp. Các nhà sản xuất cho rằng tốc độ ứng dụng hiện nay có thể đưa ngành ô tô Trung Quốc tiến tới mức tự động hóa cao hơn rất nhiều trong tương lai. Tuy nhiên, lợi ích về năng suất và chi phí cũng đi kèm thách thức về việc làm. Hàng triệu lao động hiện vẫn phụ thuộc vào các công việc trong lĩnh vực sản xuất, vì vậy quá trình thay thế một phần lao động bằng máy móc có thể tạo ra những thay đổi đáng kể đối với thị trường lao động.

Song song với việc triển khai robot, Trung Quốc cũng đang đào tạo một thế hệ lao động có khả năng làm việc cùng các hệ thống tự động hóa. Các kỹ năng liên quan đến robot, điều khiển, bảo trì và vận hành thiết bị tự động đang có nhu cầu ngày càng cao. Điều này diễn ra trong bối cảnh tỷ lệ thất nghiệp ở thanh niên vẫn ở mức cao. Tại các trường kỹ thuật, tốc độ đổi mới công nghệ cũng tạo áp lực lớn đối với chương trình đào tạo. Giáo viên cần thường xuyên cập nhật kiến thức từ thực tế sản xuất để bảo đảm sinh viên được học những kỹ năng phù hợp với nhu cầu của doanh nghiệp. Một giảng viên cho biết ông thường dành thời gian đến các nhà máy để theo dõi sự thay đổi của công nghệ, bởi tốc độ phát triển hiện nay có thể khiến kiến thức nhanh chóng trở nên lỗi thời.

Trung Quốc không chỉ sử dụng mà còn xuất khẩu robot ra thế giới
Quá trình phát triển robot của Trung Quốc không chỉ phục vụ nhu cầu trong nước. Nước này đang trở thành một trong những trung tâm sản xuất robot công nghiệp lớn nhất thế giới. Theo báo cáo, hơn một nửa số robot công nghiệp trên thế giới được sản xuất tại Trung Quốc. Xuất khẩu robot cũng đang tăng nhanh, với mức tăng 19% chỉ trong sáu tháng đầu năm. Điều này cho thấy Trung Quốc không chỉ xây dựng hệ thống sản xuất tự động của riêng mình mà còn ngày càng đóng vai trò lớn trong việc cung cấp robot và thiết bị tự động hóa cho thị trường quốc tế.

Một trong những yếu tố giúp Trung Quốc mở rộng sản xuất robot nhanh là khả năng tiếp cận linh kiện và chuỗi cung ứng tập trung. Các doanh nghiệp tại những trung tâm công nghiệp như Thâm Quyến có thể tìm nhiều nguồn linh kiện cần thiết trong phạm vi địa lý nhỏ. Theo các chuyên gia, một nhà sản xuất robot tại Thâm Quyến có thể tìm được một linh kiện cần thiết trong vòng một giờ. Trong khi đó, tại châu Âu, việc tìm và đặt mua cùng loại linh kiện có thể mất hơn một tuần. Khả năng tiếp cận linh kiện nhanh giúp rút ngắn thời gian phát triển sản phẩm, giảm chi phí hậu cần và cho phép doanh nghiệp thử nghiệm, điều chỉnh thiết kế với tốc độ cao hơn.

Phần cứng là thế mạnh, công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) vẫn là khoảng cách cần thu hẹp
Trung Quốc được đánh giá có lợi thế rõ rệt trong việc chế tạo phần thân và phần cứng của robot. Tuy nhiên, năng lực phát triển phần mềm và trí tuệ nhân tạo vẫn là lĩnh vực nước này cần tiếp tục cải thiện. Hoa Kỳ hiện dẫn trước trong nhiều công nghệ AI được sử dụng để lập trình và điều khiển robot. Đây là phần có thể được xem như ‘bộ não’ của hệ thống robot. Dù vậy, khoảng cách đang dần được thu hẹp. Sự phát triển của công ty DeepSeek và các doanh nghiệp AI khác tại Trung Quốc cho thấy năng lực trong lĩnh vực này đang tiến triển nhanh. Theo các chuyên gia, tốc độ Trung Quốc kết hợp được thế mạnh về phần cứng với năng lực AI sẽ có ảnh hưởng lớn đến tốc độ phát triển của ngành robot trong những năm tới.

Các sự kiện robot lớn tại Trung Quốc cho thấy tốc độ cải tiến đang diễn ra rất nhanh. Tại hội nghị robot thế giới ở thủ đô Bắc Kinh và các cuộc thi liên quan, bao gồm thi đấu robot và marathon dành cho robot, khả năng của các hệ thống mới đã cải thiện đáng kể so với năm trước. Chỉ trong vòng 12 tháng, nhiều robot đã có thể chạy nhanh hơn và thực hiện các chuyển động linh hoạt hơn, bao gồm khả năng bật cao hơn. Những tiến bộ này phản ánh mức độ đầu tư lớn vào nghiên cứu, sản xuất và thương mại hóa robot tại Trung Quốc. Sự phát triển của ngành robot không phải là một xu hướng riêng lẻ mà nằm trong chiến lược rộng hơn nhằm đưa Trung Quốc trở thành quốc gia dẫn đầu về đổi mới công nghệ. Mục tiêu không chỉ là tăng mức độ tự động hóa trong nước mà còn xây dựng năng lực làm chủ các công nghệ nền tảng, từ phần cứng robot đến công nghệ AI.

Trong dài hạn, tốc độ phát triển của ngành robot sẽ phụ thuộc vào khả năng Trung Quốc kết hợp sản xuất quy mô lớn, chuỗi cung ứng hiệu quả và công nghệ AI tiên tiến. Tác động cuối cùng của quá trình này đối với người lao động vẫn chưa rõ ràng. Robot có thể giúp nâng cao năng suất, giảm chi phí và giải quyết tình trạng thiếu lao động, nhưng đồng thời cũng có thể thay đổi mạnh cơ cấu việc làm trong các ngành sản xuất. Vì vậy, cuộc cách mạng robot tại Trung Quốc không chỉ là câu chuyện về máy móc. Đây còn là quá trình tái cấu trúc sản xuất, kỹ năng lao động và năng lực cạnh tranh công nghiệp trong tương lai.

Để xem các tin bài khác về “Robot”, hãy nhấn vào đây.

 

Nguồn: BBC News